Shloka 26
अग्निवंशवर्णनम् (Agni-vaṃśa-varṇana) / The Genealogy and Function of Agni
इन्द्रियाणां विचरतां यन्मनो5नु विधीयते । तदस्य हरते बुद्धि नावं वायुरिवाम्भसि,जैसे जलमें चलनेवाली नावको वायु हर लेती है, वैसे ही विषयोंमें विचरती हुई इन्द्रियोंमेंसे मन जिस इन्द्रियके साथ रहता है, वह एक ही इन्द्रिय इस अयुक्त पुरुषकी बुद्धिको हर लेती है
indriyāṇāṁ vicaratāṁ yan mano 'nu vidhīyate | tad asya harate buddhiṁ nāvaṁ vāyur ivāmbhasi ||
വിഷയങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ മനസ് പിന്തുടരുന്നു; മനസ് ഏതു ഒരു ഇന്ദ്രിയത്തോടാണ് ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നതോ, ആ ഇന്ദ്രിയം തന്നെയാണ് അസംയമിയുടെ ബുദ്ധിയെ കവർന്നെടുക്കുന്നത്—ജലത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന തോണിയെ കാറ്റ് തള്ളിക്കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ.
व्याध उवाच
Educational Q&A
If the mind runs after the senses, even one dominant sense-attachment can overpower and destabilize one’s buddhi (discernment). Therefore, ethical life requires restraint and mindful governance of sense-engagement.
The Vyādha instructs his listener in practical dharma, using a vivid simile: as wind can sweep a boat off course on water, so a single sense—when the mind clings to it amid sense-objects—can carry away an unrestrained person’s judgment.