Shloka 513
पञ्चवर्णोत्पत्तिः — The Origin of the Five-Colored Fiery Being and Ritual-Disruptor Lineages
Devanagari script
ततो मोक्षे प्रयतते नानुपायादुपायत: । सम्पूर्ण जगतको नश्वर समझकर वह सबको त्यागनेका प्रयत्न करता है। तत्पश्चात् उचित उपायसे मोक्षके लिये सचेष्ट होता है। अनुपाय (प्रारब्ध आदि)-का अवलम्बन करके बैठ नहीं रहता
Transliteration
tato mokṣe prayatate nānupāyād upāyataḥ |
Translation
അപ്പോൾ അവൻ മോക്ഷത്തിനായി പരിശ്രമിക്കുന്നു—അനുപായങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച് അല്ല, യഥാർത്ഥ ഉപായം സ്വീകരിച്ച്. സർവ്വജഗത്തും അനിത്യമെന്ന് കണ്ടറിഞ്ഞ് എല്ലാ ആസക്തികളും ഉപേക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു; തുടർന്ന് ശരിയായ साधനങ്ങളാൽ മോക്ഷം നേടാൻ സജീവമായി പരിശ്രമിക്കുന്നു; പ്രാരബ്ധം മുതലായ ‘അനുപായ’ങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച് നിർജ്ജീവമായി ഇരിക്കുകയില്ല.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
मोक्षेin/for liberation
मोक्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमोक्ष
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
प्रयततेstrives, makes effort
प्रयतते:
Karta
TypeVerb
Rootयत् (प्र + यत्)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
Formअव्यय (निषेध)
अनुपायात्from non-means / from an improper means
अनुपायात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअनुपाय
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
उपायतःfrom/through the (proper) means
उपायतः:
Apadana
TypeNoun
Rootउपाय
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (वैकल्पिकः -तः प्रत्ययान्तः अव्ययीभाववत् प्रयोगः)
Speaker
व्याध उवाच
Characters & Entities
V
vyādha (the hunter; speaker)M
mokṣa (liberation)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes