Shloka 373
Agni’s Withdrawal to the Forest and Identification with Āṅgirasa (अग्न्याङ्गिरस-इतिहासः)
स्वाध्यायवानमन्तो वै त॑ देवा ब्राह्मणं विदु: । जो द्विजश्रेष्ठ ब्रह्मचर्यका पालन करे, उदार बने, वेदोंका अध्ययन करे और सतत सावधान रहकर स्वाध्यायमें ही लगा रहे, उसे देवतालोग ब्राह्मण मानते हैं
svādhyāyavān amanto vai taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ | yo dvijaśreṣṭha brahmacaryakā pālana kare, udāra bane, vedāṃś ca adhyayane kare, satataṃ sāvadhānaḥ san svādhyāye eva lagnaḥ tiṣṭhet, taṃ devatālokā brāhmaṇaṃ manyante |
സ്വാധ്യായത്തിൽ നിരതനായി നിയന്ത്രണത്തോടെ പരിശ്രമിക്കുന്നവനെയാണ് ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനെന്ന് അറിയുന്നത്. ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായി ബ്രഹ്മചര്യം പാലിച്ച്, ഉദാരനായി, വേദങ്ങൾ പഠിച്ച്, നിത്യം ജാഗ്രതയോടെ സ്വാധ്യായത്തിൽ തന്നെ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നവനെയാണ് ദേവഗണം ബ്രാഹ്മണനെന്ന് കരുതുന്നത്.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
True Brahminhood is validated by disciplined conduct—especially brahmacarya, generosity of character, and continual svādhyāya (Vedic study/recitation)—rather than by mere social label; the gods are presented as the ultimate recognizers of this ethical standard.
A Brahmin speaker is defining the marks of an authentic Brahmin within a didactic passage, emphasizing vigilance, restraint, and sustained Vedic learning as the criteria by which even the gods acknowledge someone as a Brahmin.