Shloka 143
Dharma-vyādha on Parental Worship
Pitṛ-mātṛ-śuśrūṣā as Paramadaivata
साक्षाल्लोकगुसुर्तब्रह्या पद्मे सूर्यसमप्रभ: । महाभाग! अपनी महिमासे कभी च्युत न होनेवाले लोककर्ता भगवान् श्रीहरि नागके विशाल फणके द्वारा धारण की हुई इस पृथ्वीका सहारा लेकर (शेषनागपर) सो रहे थे, उस समय उन दिव्यस्वरूप नारायणकी नाभिसे एक दिव्य कमल प्रकट हुआ, जो सूर्यके समान प्रकाशित हो रहा था। उसीमें सम्पूर्ण लोकोंके गुरु साक्षात् पितामह ब्रह्माजी प्रकट हुए, जो सूर्यके समान तेजस्वी थे
sākṣāl lokaguruḥ pitāmaha-brahmā padme sūrya-samaprabhaḥ | mahābhāga! ātmamahimnā kadācid acyutaḥ lokakartā bhagavān śrīhariḥ nāgasya viśāla-phaṇena dhāritāyāḥ pṛthivyāḥ āśrayaṃ kṛtvā (śeṣanāge) śete sma | tasmin kāle tasya divya-svarūpasya nārāyaṇasya nābher divyaṃ kamalaṃ prādurabhavat, yat sūryavat prakāśate sma | tasminn eva sarva-lokānāṃ guruḥ sākṣāt pitāmahaḥ brahmā prādurabhavat, yaḥ sūryavat tejasvī āsīt ||
മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ! അപ്പോൾ ലോകകർത്താവും തന്റെ മഹിമയിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും ച്യുതനാകാത്തവനുമായ ഭഗവാൻ ശ്രീഹരി, ശേഷനാഗത്തിന്റെ വിശാല ഫണങ്ങളിൽ ധരിക്കപ്പെട്ട ഭൂമിയെ ആശ്രയമാക്കി ശയിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അപ്പോൾ ആ ദിവ്യ നാരായണന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ഒരു ദിവ്യ പദ്മം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അതിലെത്തന്നെ സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഗുരുവായ സാക്ഷാൽ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് ഉദ്ഭവിച്ചു—സൂര്യസമാന തേജസ്സോടെ.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes divine order in creation: Brahmā’s emergence from Nārāyaṇa’s lotus signifies that cosmic creation proceeds from the Supreme’s unshaken majesty (acyutatva) and that even the creator (Brahmā) is grounded in a higher divine source, inviting reverence and devotion toward the sustaining Lord.
Mārkaṇḍeya describes a cosmogonic scene: Viṣṇu/Nārāyaṇa reclines on Śeṣa, supported by the earth borne on the serpent’s hoods; from His navel a radiant lotus appears, and on that lotus Brahmā manifests, shining like the sun.