Shloka 60
Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)
तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनान् यथाविधि । अध्वनि क्षीणगात्रश्व पथि पांसुसमन्वित:
tasmāt tvam api rājendra pūjayainān yathāvidhi | adhvani kṣīṇagātraśva pathi pāṃsusamanvitaḥ ||
അതുകൊണ്ട്, രാജേന്ദ്രാ, നീയും ഇവരെ യഥാവിധി പൂജിച്ച് സത്കരിക്കണം. യാത്രാമാർഗത്തിൽ—ശരീരവും കുതിരകളും ക്ഷീണിച്ച്, പാത പൊടിയാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ—യഥോചിതമായ ആദരവും ധർമ്മാചരണവും പ്രത്യേകമായി ആവശ്യമാണ്.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse urges a king to practice dharma through proper, rule-based honor (pūjā) toward those deserving respect, especially when circumstances like travel fatigue test one’s patience and discipline.
Vaiśampāyana addresses a king, advising him to honor certain persons appropriately; the mention of an arduous, dusty journey with exhausted bodies and horses frames the counsel as practical guidance for conduct under strain.