Mahabharata 3.2.29 — Vana Parva, Adhyaya 2, Shloka 29
ब्राह्मणानुयात्रा—शौनकोपदेशः
Brāhmaṇas Follow into Exile and Śaunaka’s Instruction
स्नेहाद भावो<नुरागश्न प्रजज्ञे विषये तथा । अश्रेयस्कावुभावेतौ पूर्वस्तत्र गुरु: स्मृत:
snehād bhāvo 'nurāgaś ca prajajñe viṣaye tathā | aśreyaskāv ubhāv etau pūrvas tatra guruḥ smṛtaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ആസക്തിയിൽ നിന്ന് വിഷയങ്ങളോടുള്ള ‘ഭാവം’ (സ്ഥിരമായ ചായവ്)യും ‘അനുരാഗം’ (തീവ്രമായ മമത)യും ജനിക്കുന്നു. ഇവ രണ്ടും ശ്രേയസ്സിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നു; അവയിൽ ആദ്യത്തേതായ വിഷയങ്ങളോടുള്ള സ്ഥിരഭാവം തന്നെയാണ് കൂടുതൽ ഗുരുതരമായ അനർത്ഥകാരണമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Attachment to sense-objects generates two inner states—bhāva (fixed inclination) and anurāga (passionate fondness). Both are spiritually and ethically harmful, and bhāva is judged the more serious because it stabilizes and deepens bondage, making later craving and suffering harder to uproot.
Vaiśampāyana continues a didactic explanation about the psychology of bondage: how affection-based attachment leads the mind toward objects, producing entrenched inclination and passionate attachment, which in turn become sources of fear, grief, and distress.
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.