Shloka 34
मधुकैटभवधोपाख्यानम्
The Account of the Slaying of Madhu and Kaiṭabha
जो श्रेष्ठ द्विज सदा अतिथियों, भूत-प्राणियों तथा पितरोंको अर्पण करके अर्थात् बलिवैश्वदेव करके शेष अन्न स्वयं भोजन करता है, उससे बढ़कर महान् सुख और क्या हो सकता है? देवेन्द्र! इस यज्ञशेष अन्नसे बढ़कर अत्यन्त मधुर और पवित्र दूसरा कोई भोजन नहीं है ।। दत्त्वा यस्त्वतिथिभ्यो वै भुद्धक्ते तेनेव नित्यश: । यावतो ह[ुन्धस: पिण्डानश्नाति सततं द्विज:,जो प्रतिदिन अतिथियोंको देकर शेष अन्नसे ही भोजनका काम चलाता है, उसके अन्नके जितने ग्रास अतिथि ब्राह्मण नित्य भोजन करता है, उतने ही हजार गौओंके दानका पुण्य उस दाताको प्राप्त होता है, तथा उसके द्वारा युवावस्थामें जो पाप हुए होते हैं, वे सब निश्चय ही नष्ट हो जाते हैं
dattvā yastv atithibhyo vai bhuṅkte tenaiva nityaśaḥ | yāvato hundaśaḥ piṇḍān aśnāti satataṃ dvijaḥ, tāvanti sahasragodānapuṇyāni labhate dātā | yuvāvasthākṛtāḥ pāpāḥ sarve tasya praṇaśyanti niścitam ||
ബകൻ പറഞ്ഞു—ദിവസേന ആദ്യം അതിഥികൾക്ക് അർപ്പിച്ച്, ഭൂതപ്രാണികൾക്കും പിതൃകൾക്കും വേണ്ട ബലി-വൈശ്വദേവം നിർവഹിച്ചു, പിന്നെ ശേഷിക്കുന്ന യജ്ഞശേഷ അന്നം മാത്രം ഭുജിക്കുന്നവനേക്കാൾ മഹത്തായ സുഖം മറ്റെന്തുണ്ട്? ഹേ ദേവേന്ദ്രാ! ഈ യജ്ഞശേഷ അന്നത്തേക്കാൾ മധുരവും പവിത്രവും ആയ മറ്റൊരു ഭക്ഷണം ഇല്ല. അതിഥി-ബ്രാഹ്മണൻ ആ അന്നത്തിൽ നിന്ന് എത്ര ഗ്രാസം കഴിക്കുമോ, അത്ര സഹസ്ര ഗാവുകളുടെ ദാനഫലം ദാതാവിന് ലഭിക്കുന്നു; യുവാവസ്ഥയിൽ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ നിശ്ചയമായും നശിക്കുന്നു।
बक उवाच
Educational Q&A
One should prioritize hospitality and daily offerings—feeding guests and sharing food as a sacred duty—then eat only the remainder. Such conduct is praised as supremely pure, yielding immense merit and cleansing past sins.
Baka addresses Devendra (Indra) and extols the virtue of a householder who performs daily offerings and feeds guests first. He frames the act as both ethically superior and ritually purifying, equating each guest’s mouthful with vast charitable merit.