Shloka 253
मधुकैटभवधोपाख्यानम्
The Account of the Slaying of Madhu and Kaiṭabha
बहुदुःखपरिवलेशं मानुष्यमिह दृश्यते । लोकमें यह विपरीत अवस्था बहुत अधिक दिखायी देती है। ज्ञानहीन मूढ़ मनुष्य तो मौज करते हैं और श्रेष्ठ ज्ञानी मनुष्य क्लेश भोग रहे हैं। यहाँ मानवयोनिमें दु:ख और क्लेशकी अधिकता ही दृष्टिगोचर होती है
bahuduḥkhaparivleśaṃ mānuṣyam iha dṛśyate |
ഇവിടെ മനുഷ്യജീവിതം അനവധി ദുഃഖങ്ങളാലും ക്ലേശങ്ങളാലും ചുറ്റപ്പെട്ടതായാണ് ദൃശ്യമായിരിക്കുന്നത്. ലോകത്തിൽ ഈ വിപരീതക്രമം പലപ്പോഴും കാണപ്പെടുന്നു—അജ്ഞാനവും മോഹവും പിടിച്ചവർ ആനന്ദിക്കുന്നു; എന്നാൽ യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനികളും ശ്രേഷ്ഠരും കഷ്ടം അനുഭവിക്കുന്നു. അതിനാൽ മനുഷ്യയോണിയിൽ ദുഃഖ-ക്ലേശങ്ങളുടെ പ്രാബല്യമാണ് കൂടുതലായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.
बक उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the pervasive nature of suffering in human life and points to a moral paradox: worldly enjoyment often appears to fall to the ignorant, while the wise endure hardship. It invites reflection on dharma and karma—external fortune is not a reliable measure of inner worth, and wisdom may involve patient endurance amid adversity.
Spoken by Baka, the line functions as a reflective observation within the dialogue: he comments on the human world as one marked by distress and an apparent inversion of justice, setting a contemplative tone about why the virtuous may suffer while the foolish prosper.