Shloka 226
उत्तङ्कोपाख्यानप्रारम्भः — Uttanka’s Tapas, Viṣṇu-stuti, and the Dhundhumāra Prophecy
Opening
कथं च वर्तमानो वै न च्यवेयं स्वधर्मत: । “मुने! प्रजाकी रक्षा करते हुए किस धर्ममें स्थित रहना चाहिये। मेरा व्यवहार और बर्ताव कैसा हो, जिससे मैं स्वधर्मसे कभी च्युत न होऊँ?”
kathaṃ ca vartamāno vai na cyaveyaṃ svadharmataḥ |
“ലോകത്തിൽ ഇടപഴകിക്കൊണ്ടിരിക്കെ ഞാൻ എങ്ങനെ എന്റെ സ്വധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വഴുതിപ്പോകാതിരിക്കും? ഹേ മുനേ! പ്രജയെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ ഏത് ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥാപിതനായിരിക്കണം? എന്റെ ആചാരവും പെരുമാറ്റവും എങ്ങിനെയായിരിക്കണം—അതിലൂടെ ഞാൻ എന്റെ യഥാർത്ഥ കടമയിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും തെറ്റാതിരിക്കേണ്ടതിന്?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames a central ethical concern of rajadharma: one must actively govern and protect the people while remaining unwavering in one’s own prescribed duty (svadharma). It emphasizes vigilance in conduct so that power and action do not cause deviation from righteousness.
Vaiśampāyana narrates a question posed in a didactic context: the speaker seeks guidance from a sage on the proper way to live and rule—specifically, how to protect subjects and yet remain firmly established in svadharma without moral lapse.