Shloka 9
अध्याय १९० — वामदेव-वाम्य-वृत्तान्तः
The Vāmadeva Horses Episode and the Ethics of Promise
यजन्ते वेदविदुषो मां देवयजने स्थितम् । पृथिवयां क्षत्रियेन्द्राश्न पार्थिवा: स्वर्गकाड्क्षिण:,शेषो भूत्वाहमेवैतां धारयामि वसुन्धराम् । वेदवेत्ता ब्राह्मण देवयज्ञमें स्थित मुझ यज्ञपुरुषका यजन करते हैं। पृथ्वीका पालन करनेवाले क्षत्रियनरेश स्वर्गप्राप्तिकी अभिलाषासे इस भूतलपर यज्ञोंद्वारा मेरा यजन करते हैं। इसी प्रकार वैश्य भी स्वर्गलोकपर विजय पानेकी इच्छासे मेरी सेवा-पूजा करते हैं। मैं ही शेषनाग होकर मेरुमन्दरसे विभूषित तथा चारों समुद्रोंसे घिरी हुई इस वसुन्धराको अपने सिरपर धारण करता हूँ
yajante vedaviduṣo māṁ devayajane sthitam | pṛthivyāṁ kṣatriyendrāś ca pārthivāḥ svargakāṅkṣiṇaḥ | śeṣo bhūtvāham evaitāṁ dhārayāmi vasundharām |
വേദവിദ്വാന്മാരായ ബ്രാഹ്മണർ ദേവയജ്ഞത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായ എന്നെ—യജ്ഞപുരുഷനെ—യജിക്കുന്നു. ഭൂമിയിൽ സ്വർഗ്ഗാകാംക്ഷയുള്ള ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠ രാജാക്കന്മാരും യജ്ഞങ്ങളാൽ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു. പിന്നെ ഞാൻ തന്നെയാണ് ശേഷനായി ഈ വസുന്ധരയെ ധരിക്കുന്നത്.
देव उवाच
Educational Q&A
The verse links social dharma with cosmic dharma: Veda-knowers and rulers worship the divine through yajña seeking higher ends (including svarga), while the divine is not distant but the very support of the world—symbolized by becoming Śeṣa who bears the earth.
A deity speaks, describing how different groups—especially Veda-learned ritualists and kṣatriya kings—worship him through sacrificial rites on earth, and then asserts his cosmic role as Śeṣa who upholds the earth.