Shloka 39
अध्याय १९० — वामदेव-वाम्य-वृत्तान्तः
The Vāmadeva Horses Episode and the Ethics of Promise
विहित: सर्वथैवासी ममात्मा भूतभावन: । अर्ध मम शरीरस्य सर्वलोकपितामह:,समस्त जगत्में भक्त पुरुष सब प्रकारसे मेरी आराधना करते हैं। तुमने मेरे निकट आकर जो कुछ भी क्लेश उठाया है, ब्रह्मन! वह सब तुम्हारे भावी कल्याण और सुखका साधक है। अनघ! लोकमें तुमने जो कोई भी स्थावर-जंगम पदार्थ देखा है, उसके रूपमें सर्वथा मेरा भूत-भावन आत्मा ही प्रकट हुआ है। सम्पूर्ण लोकोंके पितामह ब्रह्मा मेरा आधा अंग हैं
vihitaḥ sarvathaivāsī mamātmā bhūta-bhāvanaḥ | ardhaṁ mama śarīrasya sarva-loka-pitāmahaḥ ||
ദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—നീ സർവ്വവിധത്തിലും എന്നിൽ തന്നെ സ്ഥാപിതനാകുന്നു; ഭൂതഭാവനനായ എന്റെ ആത്മസ്വരൂപം തന്നെ ഇവിടെ വെളിപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണാ, എന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു വരുന്നതിൽ നീ സഹിച്ച ക്ലേശം വരുംകാലത്ത് നിന്റെ ശ്രേയസ്സിനും സുഖത്തിനും ഉപകരണമാകും. അനഘാ, ലോകത്തിൽ നീ കണ്ട സ്ഥാവര-ജംഗമ എല്ലാം എന്റെ ഭൂതഭാവന സ്വരൂപം തന്നെ ആ ആ രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതാണ്. കൂടാതെ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് എന്റെ ശരീരത്തിന്റെ അർദ്ധഭാഗംപോലെ തന്നെയാണ്.
देव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a theistic non-dual vision: all beings—movable and immovable—are manifestations of the Divine Self (bhūta-bhāvana). It also frames suffering endured in approaching the Divine as transformative, becoming a cause of future welfare and happiness.
A deity addresses a brāhmaṇa devotee, affirming the devotee’s alignment with the Divine, interpreting the devotee’s hardships as spiritually beneficial, and revealing a cosmic identity in which all perceived entities are forms of the deity, with Brahmā described as an integral (half-body) aspect.