Shloka 13
अध्याय १९० — वामदेव-वाम्य-वृत्तान्तः
The Vāmadeva Horses Episode and the Ethics of Promise
पिबाम्यप: सदा दिद्वंस्ताश्वैवं विसृजाम्यहम् । ब्रह्म वक्त्र॑ भुजौ क्षत्रमूरू मे संस्थिता विश:,विप्रवर! पूर्वकालमें जब यह पृथ्वी जलमें डूब गयी थी, उस समय मैंने ही वाराहरूप धारण करके इसे बलपूर्वक जलसे बाहर निकाला था। विद्वन! मैं ही बडवामुख अग्नि होकर सदा समुद्रके जलको पीता हूँ और फिर उस जलको बरसा देता हूँ। ब्राह्मण मेरा मुख है, क्षत्रिय दोनों भुजाएँ हैं और वैश्य मेरी दोनों जाँघोंके रूपमें स्थित हैं
pibāmy apaḥ sadā didvaṁs tāś caivaṁ visṛjāmy aham | brahma vaktraṁ bhujau kṣatram ūrū me saṁsthitā viśaḥ ||
ദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഞാൻ സദാ ജലങ്ങളെ പാനം ചെയ്യുന്നു; അതേ രീതിയിൽ അവയെ വീണ്ടും വിട്ടയക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണൻ എന്റെ മുഖം; ക്ഷത്രിയർ എന്റെ രണ്ടു ഭുജങ്ങൾ; വൈശ്യർ എന്റെ തുടകളായി സ്ഥാപിതർ.
देव उवाच
Educational Q&A
The verse presents a theological vision in which social functions (Brahmin, Kshatriya, Vaishya) are integrated into a single cosmic body, implying that dharma is upheld when each role serves the whole, not merely itself.
A deity speaks in self-revelation, describing cosmic processes (taking in and releasing waters) and identifying the varnas as parts of the divine body, thereby grounding social order in a sacred, universal framework.