Shloka 4
Vainya-Aśvamedhe Atri–Gautama–Sanatkumāra-Nirṇaya
Vainya’s Sacrifice and the Settlement of a Dharmic Dispute
विरूढशष्पा धरणी मत्तदंशसरीसूपा । बभूव पयसा सिक्ता शान्ता सर्वमनोरमा,धरतीपर घास जम गयी। मतवाले डाँस और सर्प आदि विचरने लगे। पृथ्वी जलसे अभिषिक्त होकर शान्त और सबके लिये मनोरम हो गयी
virūḍhaśaṣpā dharaṇī mattadaṃśasarīsṛpā | babhūva payasā siktā śāntā sarvamanoramā ||
ഭൂമി പുതുതായി മുളച്ച പുല്ലുകൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടു. മദിച്ച കടിയുന്ന കീടങ്ങളും പാമ്പുപോലുള്ള സരീസൃപങ്ങളും സഞ്ചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. വെള്ളം തളിർത്ത് നനഞ്ഞതോടെ ഭൂമി ശാന്തമായി, എല്ലാവർക്കും മനോഹരമായി മാറി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ecological and moral order: when life-sustaining conditions are restored (symbolized by water), the world becomes śānta—settled and beneficial to all. It implicitly supports the dharmic idea that stability and welfare arise from proper nourishment, care, and timely relief after hardship.
A descriptive transition is given: the ground sprouts fresh grass; insects and serpents move about; and after being watered, the earth becomes calm and pleasing. It paints a renewed landscape, suggesting the end of dryness or disturbance and the return of fertility.