Shloka 43
कामीकवन-समागमः
Kāmyaka Forest Meeting: Kṛṣṇa’s Visit; Mārkaṇḍeya and Nārada Arrive
प्रववी चानिलो रूक्षक्षण्ड: शर्करकर्षण: । अपसपव्यानि सर्वाणि मृगपक्षिरुतानि च,उस समय कंकड़ बरसानेवाली रूखी और प्रचण्ड वायु बह रही थी और पशु-पक्षियोंके सम्पूर्ण शब्द दाहिनी ओर हो रहे थे
pravavī cānilo rūkṣa-khaṇḍaḥ śarkarā-karṣaṇaḥ | apasapavyāni sarvāṇi mṛga-pakṣi-rutāni ca ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ കല്ലുകഷണങ്ങളെ വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്ന പോലെ രൂക്ഷവും പ്രചണ്ഡവുമായ കാറ്റ് വീശിത്തുടങ്ങി. മൃഗപക്ഷികളുടെ എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളും വലതുഭാഗത്ത് നിന്നു കേൾക്കപ്പെട്ടു—ഭീതിസൂചകമായ അപശകുനം.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the epic uses natural disturbances and directional animal cries as portents, suggesting that moral and narrative turning-points are mirrored by the environment; it trains the listener to read events with attentiveness to signs and consequences.
Vaiśampāyana describes a sudden, harsh wind that drives gravel and the cries of animals and birds being heard to the right, presenting an atmosphere of ominous forewarning around the unfolding events.