Shloka 41
Arjuna meets the Lokapālas, is tested by Indra, and is led to Amarāvatī for astra-śikṣā
Indraloka-gamana
संतता गतिरेतस्य नैष तिष्ठति पाण्डव | आदायैव तु भूतानां तेजो विसृजते पुन:,'युधिष्ठिर! यह सूर्यदेवकी निरन्तर चलनेवाली गति है। सूर्य कभी एक क्षणके लिये भी रुकते नहीं हैं। वे सम्पूर्ण भूतोंके रसमय तेजको ग्रहण करके पुनः उसे वर्षाकालमें बरसा देते हैं। भारत! ये भगवान् सविता सम्पूर्ण भूतोंकी आयु और कर्मका विभाग करते हुए दिन-रात, कला-काष्ठा आदि समयकी निरन्तर सृष्टि करते रहते हैं!
saṃtatā gatir etasya naiṣa tiṣṭhati pāṇḍava | ādāyaiva tu bhūtānāṃ tejo visṛjate punaḥ ||
ഹേ പാണ്ഡവാ! ഈ സൂര്യന്റെ ഗതി അഖണ്ഡമാണ്; അവൻ ഒരു ക്ഷണവും നിൽക്കുകയില്ല. സകല ജീവികളുടെയും രസമയമായ തേജസ്സിനെ ആകർഷിച്ചു എടുത്ത്, യഥാകാലത്ത്—മഴയായി—അത് വീണ്ടും വിട്ടുനൽകുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents the Sun as a model of unwavering duty and cosmic order: he never pauses, sustains life by drawing up and returning vitality through seasonal cycles, and thereby supports the moral and practical idea that one should perform one’s appointed function steadily, without negligence.
Vaiśaṃpāyana explains to Yudhiṣṭhira the Sun’s ceaseless motion and life-sustaining role—taking up the ‘tejas’/essence of beings and releasing it again—linking natural cycles (rain, time divisions) with the governance of life-span and the distribution of karmic results.