Shloka 19
Arjuna meets the Lokapālas, is tested by Indra, and is led to Amarāvatī for astra-śikṣā
Indraloka-gamana
अत्यर्कानलदीप्तं तत् स्थान विष्णोर्महात्मन: । स्वयैव प्रभया राजन दुष्प्रेक्ष्यं देवदानवैः,“जो समस्त प्राणियोंकी पञ्चभूतमयी प्रकृतिके अक्षय उपादान हैं, जिन्हें ज्ञानी पुरुष अनादि अनन्त दिव्य-स्वरूप परम प्रभु नारायण कहते हैं, उनका उत्तम स्थान उस ब्रह्मलोकसे भी ऊपर प्रकाशित हो रहा है। देवता भी उन सर्वतेजोमय शुभस्वरूप भगवान्का सहज ही दर्शन नहीं कर पाते। राजन! परमात्मा विष्णुका वह स्थान सूर्य और अग्निसे भी अधिक तेजस्वी है और अपनी ही प्रभासे प्रकाशित होता है। देवताओं और दानवोंके लिये उसका दर्शन अत्यन्त कठिन है
vaiśampāyana uvāca |
atyarkānaladīptaṃ tat sthānaṃ viṣṇor mahātmanaḥ |
svayaiva prabhayā rājan duṣprekṣyaṃ devadānavaiḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— രാജാവേ, മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ ആ പരമസ്ഥാനം സൂര്യാഗ്നികളുടെ ദീപ്തിയെയും അതിക്രമിച്ച് ജ്വലിക്കുന്നു. അത് സ്വന്തം പ്രഭയാൽ തന്നെ പ്രകാശിക്കുന്നു; ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും അതിന്റെ ദർശനം അത്യന്തം ദുഷ്കരം.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the transcendence of the Supreme: Viṣṇu’s highest abode is self-luminous and beyond ordinary perception, so even exalted beings (gods and demons) cannot easily behold it—suggesting humility, reverence, and the limits of mere power or status before the divine.
Vaiśampāyana describes to the king a vision/description of Viṣṇu’s supreme realm, portraying it as more radiant than sun and fire and inherently self-illuminating, thereby setting a tone of awe and underscoring the extraordinary nature of that divine station.