Shloka 58
इन्द्रस्य पाण्डवैः समागमः
Indra’s Meeting with the Pāṇḍavas
राक्षसाधिपति: श्रीमान् मणिमान्नाम मे सखा । मौखर्यादज्ञानभावाच्च दर्पान्मोहाच्च पार्थिव,राजन! उन्हें देखकर ही मेरे एक मित्र राक्षसराज श्रीमणिमानने मूर्खता, अज्ञान, अभिमान एवं मोहके कारण आकाशसे उन महर्षिके मस्तकपर थूक दिया। तब वे क्रोधसे मानो सारी दिशाओंको दग्ध करते हुए मुझसे इस प्रकार बोले---
rākṣasādhipatiḥ śrīmān maṇimān nāma me sakhā | maukharyād ajñānabhāvāc ca darpān mohāc ca pārthiva rājann, tān dṛṣṭvaiva mamaikaḥ mitraḥ rākṣasarājaḥ śrīmaṇimān mūḍhatā-ajñāna-abhimāna-moha-kāraṇād ākāśāt teṣāṃ maharṣīṇāṃ mastakeṣu niṣṭhīvitavān | tataḥ te krodhāt sarvā diśo dagdhum iva māṃ prati evam ūcuḥ ||
രാജാവേ, മണിമാൻ എന്ന പേരുള്ള ശ്രീമാനായ രാക്ഷസാധിപൻ എന്റെ സുഹൃത്തായിരുന്നു. എന്നാൽ മൂഢവാചാലത, അജ്ഞാനം, ദർപ്പം, മോഹം എന്നിവയുടെ വശംവന്നു, ഹേ പാർഥിവ, ആ മഹർഷികളെ കണ്ടമാത്രം അവൻ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന് അവരുടെ തലമേൽ തുപ്പി. അപ്പോൾ ആ മഹർഷിമാർ ക്രോധത്തിൽ എല്ലാ ദിക്കുകളെയും ദഹിപ്പിക്കുന്നവരെന്നപോലെ ജ്വലിച്ചു, എന്നോടിങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
धनेश्वर उवाच
Educational Q&A
Arrogance and delusion lead to grave ethical transgression; insulting the spiritually accomplished (maharshis) is portrayed as a serious adharma that immediately invites powerful consequences. The verse frames wrongdoing as arising from inner faults—foolishness, ignorance, pride, and moha—rather than from necessity.
Dhaneshvara narrates to the king that his friend, the Rakshasa-king Maniman, arrogantly spat from the sky onto the heads of great sages. The sages, enraged and described as if burning the directions with their wrath, then address Dhaneshvara—setting up the next speech (often leading to a curse or retribution).