Shloka 19
गन्धमादन-हिमवत्प्रयाणे युधिष्ठिर-भीमसंवादः
Yudhiṣṭhira–Bhīma Dialogue on the Gandhamādana–Himavat Ascent
यमजोौ चापि भद्रं ते नैतदन्यत्र विद्यते । बल॑ तव यशश्नैव धर्म: कीर्तिश्व वर्धताम्,युधिष्ठिर बोले--भीमसेन! इस प्रकार (उत्साहपूर्ण) बातें करते हुए तुम्हारा बल बढ़े, क्योंकि तुम यशस्विनी द्रौपदी तथा नकुल-सहदेवको भी वहन करके ले चलनेका उत्साह रखते हो। तुम्हारा कल्याण हो। यह साहस तुम्हारे सिवा और किसीमें नहीं है। तुम्हारे बल, यश, धर्म और कीर्तिका विस्तार हो। महाबाहो! तुम द्रौपदीसहित दोनों भाई नकुल- सहदेवको भी स्वयं ही ले चलनेकी शक्ति रखते हो, इसलिये कभी तुम्हें ग्लानि न हो तथा किसीसे भी तुम्हें तिरस्कृत न होना पड़े
Yudhiṣṭhira uvāca — Yamajau cāpi bhadraṁ te naitad anyatra vidyate | balaṁ tava yaśas caiva dharmaḥ kīrtiś ca vardhatām ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—നിനക്കു മംഗളം. ഇരട്ട സഹോദരന്മാരോടുകൂടിയ ഇത്തരമൊരു ദൃഢനിശ്ചയം മറ്റാരിലും ഇല്ല. നിന്റെ ബലം വർധിക്കട്ടെ; നിന്റെ യശസ്സ് വർധിക്കട്ടെ; നിന്റെ ധർമ്മവും കീർത്തിയും നിരന്തരം വളരട്ടെ.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
True strength is not merely physical power but the capacity to uphold dharma and earn lasting kīrti (good renown). Yudhiṣṭhira blesses and affirms that courageous responsibility—carrying others’ burdens—should lead to growth in strength, fame, righteousness, and reputation.
In the forest-exile context of the Vana Parva, Yudhiṣṭhira addresses a brother’s exceptional resolve regarding the twins (Nakula and Sahadeva), praising that such determination is rare and offering a benediction that his bala, yaśas, dharma, and kīrti may increase.