Shloka 6
कैलास-श्वेतगिरि-प्रवेशवर्णनम्
Approach to Śveta Mountain and Kailāsa; Lomāśa’s Warnings and Protective Instructions
यह देवताओंकी क्रीडास्थली है, जो उनके चरणचिह्नोंसे अंकित है। एकाग्रचित्त होनेपर तुम्हें इसका भी दर्शन होगा। कुन्तीकुमार! अब तुम कालशैल पर्वतको लाँघकर आगे बढ़ आये। इसके बाद हम श्वेतगिरि (कैलास) तथा मन्दराचल पर्वतमें प्रवेश करेंगे, जहाँ माणिवर यक्ष और यक्षराज कुबेर निवास करते हैं ।। अष्टाशीतिसहस््राणि गन्धर्वा: शीघ्रगामिन: । तथा किंपुरुषा राजन यक्षाश्वैव चतुर्गुणा:,राजन! वहाँ तीव्रगतिसे चलनेवाले अद्बासी हजार गन्धर्व और उनसे चौगुने किन्नर तथा यक्ष रहते हैं। उनके रूप एवं आकृति अनेक प्रकारकी हैं। वे भाँति-भाँतिके अस्त्र-शस्त्र धारण करते हैं और यक्षराज माणिभद्रकी उपासनामें संलग्न रहते हैं
eṣā devatānāṃ krīḍāsthalī pādacihnaiḥ aṅkitā | ekāgracitto bhūtvā tvam asyā api darśanaṃ prāpsyasi | kuntīkūmāra! idānīṃ tvaṃ kālaśailaṃ parvataṃ laṅghitvā agre gatavān asi | ataḥ paraṃ vayaṃ śvetagiriṃ (kailāsaṃ) ca mandarācalaṃ ca praviśiṣyāmaḥ, yatra māṇivaro yakṣaḥ yakṣarājaḥ kuberaś ca nivasataḥ || aṣṭāśītisahasrāṇi gandharvāḥ śīghragāminaḥ | tathā kiṃpuruṣā rājan yakṣāś caiva caturguṇāḥ ||
ലോമശൻ പറഞ്ഞു—“ഇത് ദേവന്മാരുടെ ക്രീഡാഭൂമിയാണ്; അവരുടെ പാദമുദ്രകളാൽ അങ്കിതം. നിന്റെ ചിത്തം ഏകാഗ്രമാകുമ്പോൾ നീയും ഇതിന്റെ ദർശനം പ്രാപിക്കും. കുന്തീപുത്രാ! നീ കാലശൈലപർവതം കടന്ന് മുന്നോട്ട് വന്നിരിക്കുന്നു. ഇനി നാം ശ്വേതഗിരി (കൈലാസം)യും മന്ദരാചലവും പ്രവേശിക്കും; അവിടെ യക്ഷൻ മാണിവരനും യക്ഷരാജൻ കുബേരനും വസിക്കുന്നു. അവിടെ എൺപത്തിയെട്ടായിരം വേഗഗാമികളായ ഗന്ധർവന്മാർ ഉണ്ട്; ഹേ രാജൻ, അവരുടെ നാലിരട്ടി കിംപുരുഷന്മാരും യക്ഷന്മാരും കൂടിയുണ്ട്।”
लोगश उवाच
Educational Q&A
Sacred places are not merely physical locations; their deeper ‘darśana’ is accessed through ekāgratā (one-pointed concentration). The verse also frames divine realms as ordered communities sustained by devotion and service (upāsanā) to rightful guardians like Kubera and Māṇibhadra.
During the Pāṇḍavas’ forest pilgrimage, the sage Lomaśa guides them through Himalayan sacred geography. He tells Kuntī’s son that they have crossed Kālaśaila and will next enter Kailāsa and Mandara, describing the vast populations of Gandharvas, Kiṃpuruṣas, and Yakṣas who dwell there under Kubera and worship Māṇibhadra.