Shloka 1
Dyūta-doṣa-prakāśana — Kṛṣṇa’s Critique of Gambling and the Exile Crisis
हि ० आय न [हुक हि 7 आम चतुर्दशो 5 ध्याय: द्यूतके समय न पहुँचनेमें श्रीकृष्णके द्वारा शाल्वके साथ युद्ध करने और सौभविमानसहित उसे नष्ट करनेका संक्षिप्त वर्णन युधिछिर उवाच असांनिध्यं कथं कृष्ण तवासीदू वृष्णिनन्दन । क्व चासीदू विप्रवासस्ते कि चाकार्षी: प्रवासत:,युधिष्ठिरने कहा--वृष्णिकुलको आनन्दित करनेवाले श्रीकृष्ण! जब यहाँ द्यूतक्रीडाका आयोजन हो रहा था, उस समय तुम द्वारकामें क्यों अनुपस्थित रहे? उन दिनों तुम्हारा निवास कहाँ था और उस प्रवासके द्वारा तुमने कौन-सा कार्य सिद्ध किया?
Yudhiṣṭhira uvāca—
Asānnidhyaṃ kathaṃ Kṛṣṇa tavāsīd, Vṛṣṇinandana?
Kva cāsīd vipravāsas te, kiṃ cākārṣīḥ pravāsataḥ?
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— ഹേ കൃഷ്ണാ, വൃഷ്ണിവംശത്തിന്റെ ആനന്ദമേ! ഇവിടെ പാശകളി ഒരുക്കപ്പെടുമ്പോൾ നീ എന്തുകൊണ്ട് സന്നിഹിതനായിരുന്നില്ല? ആ അഭാവകാലത്ത് നീ എവിടെയായിരുന്നു, ആ പ്രവാസംകൊണ്ട് നീ ഏത് ലക്ഷ്യം സാധിച്ചു?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames ethical responsibility in leadership and friendship: in moments of moral and political crisis (like the dice-game), the absence of wise counsel becomes a serious concern. Yudhiṣṭhira’s question highlights accountability—seeking causes and purposes behind actions rather than assuming negligence.
After the catastrophe of the dice-game and its consequences, Yudhiṣṭhira asks Kṛṣṇa why he was not present at that critical time, where he had gone, and what he achieved during his absence—setting up Kṛṣṇa’s explanation (linked in this chapter’s framing to events such as the Śālva conflict and the destruction of Saubha).