Shloka 9
मान्धातृ-जन्म-चरितम्
The Birth and Career Account of Māndhātṛ
पिपासाशुष्कहृदय: प्रविवेशाश्रमं भृगो: । तामेव रात्रि राजेन्द्र महात्मा भुगुनन्दन:,वे महामना राजर्षि महान् व्रतका पालन करनेवाले थे तो भी उनके कोई संतान नहीं हुई। तब वे मनस्वी नरेश राज्यका भार मन्त्रियोंपर रखकर शास्त्रीय विधिके अनुसार अपने- आपको परमात्म-चिन्तनमें लगाकर सदा वनमें ही रहने लगे। एक दिनकी बात है, राजा युवनाश्व उपवासके कारण दु:खित हो गये। प्याससे उनका हृदय सूखने लगा। उन्होंने जल पीनेकी इच्छासे रातके समय महर्षि भूगुके आश्रममें प्रवेश किया। राजेन्द्र! उसी रातमें महात्मा भृगुनन्दन महर्षि च्यवनने सुद्युम्नकुमार युवनाश्वको पुत्रकी प्राप्ति करानेके लिये एक इष्टि की थी। उस इष्टिके समय महर्षिने मन्त्रपूत जलसे एक बहुत बड़े कलशको भरकर रख दिया था
pipāsā-śuṣka-hṛdayaḥ praviveśāśramaṃ bhṛgoḥ | tām eva rātri rājendra mahātmā bhṛgu-nandanaḥ ||
ദാഹം കൊണ്ട് ഹൃദയം വറ്റിയവനായി, ജലം തേടി അവൻ ഭൃഗുവിന്റെ ആശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. രാജേന്ദ്രാ, അതേ രാത്രിയിൽ ഭൃഗുനന്ദനനായ മഹാത്മാവ് (ച്യവൻ) സന്താനലാഭവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കർമത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.
लोमश उवाच
Educational Q&A
Even a powerful person becomes helpless before basic needs like thirst; the episode highlights humility and the ethical importance of how sacred spaces and rituals respond to human necessity (hospitality, restraint, and dharma in moments of urgency).
A king, tormented by thirst, enters Bhṛgu’s hermitage at night to find water. The narration signals that this coincides with a significant ritual being performed by a Bhṛgu-line sage, setting up the causal chain for the king’s extraordinary attainment of a son.