Shloka 27
मान्धातृ-जन्म-चरितम्
The Birth and Career Account of Māndhātṛ
“महाराज! तुमने प्याससे व्याकुल होकर जो मेरे तपोबलसे संचित तथा विधिपूर्वक मन्त्रसे अभिमन्त्रित जलको पी लिया है, उसके कारण तुम अपने ही पेटसे तथाकथित इन्द्रविजयी पुत्रको जन्म दोगे। इस उद्देश्यकी सिद्धिके लिये हम तुम्हारी इच्छाके अनुरूप अत्यन्त अद्भुत यज्ञ करायेंगे जिससे तुम स्वयं भी शक्तिशाली रहकर इन्द्रके समान पराक्रमी पुत्र उत्पन्न कर सकोगे और गर्भधारणजनित कष्टका भी तुम्हें अनुभव न होगा" ॥| २४-- २६ || ततो वर्षशते पूर्णे तस्य राज्ञो महात्मन: । वाम॑ पार्श्व॑ विनिर्भिद्य सुत: सूर्य इव स्थित:,तदनन्तर पूरे सौ वर्ष बीतनेपर उन महात्मा राजा युवनाश्वकी बायीं कोख फाड़कर एक सूर्यके समान महातेजस्वी बालक बाहर निकला तथा राजाकी मृत्यु भी नहीं हुई। यह एक अद्भुत-सी बात हुई
Lomaśa uvāca: “Mahārāja! tvaṁ pipāsayā vyākulaḥ san mama tapobalasaṁcitaṁ ca vidhivat mantrābhi-mantritaṁ jalaṁ yat pītavān asi, tasya kāraṇāt tvaṁ svodareṇaiva tathākathitaṁ ‘Indra-vijayī’ putraṁ janayiṣyasi. asyārtha-siddhaye vayaṁ tava icchānusāreṇa atyadbhutaṁ yajñaṁ kārayiṣyāmaḥ, yena tvaṁ svayaṁ balavān san Indra-sama-parākramaṁ putram utpādayituṁ śakṣyasi, garbha-dhāraṇa-janitaṁ ca duḥkhaṁ te na anubhaviṣyasi.” tato varṣa-śate pūrṇe tasya rājño mahātmanaḥ vāma-pārśvaṁ vinirbhidya sutaḥ sūrya iva sthitaḥ; tadā rājā ca na mṛtaḥ—adbhutam etat.
ലോമശൻ പറഞ്ഞു— “മഹാരാജാ! ദാഹംകൊണ്ട് വ്യാകുലനായി നീ എന്റെ തപോബലത്തിൽ സഞ്ചിതവും, വിധിപൂർവം മന്ത്രങ്ങളാൽ അഭിമന്ത്രിതവുമായ ജലം കുടിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി നീ നിന്റെ തന്നെ ഉദരത്തിൽ നിന്നു ‘ഇന്ദ്രവിജയി’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ പുത്രനെ ജനിപ്പിക്കും. ഈ ലക്ഷ്യം സിദ്ധിക്കാനായി നിന്റെ ഇഷ്ടാനുസാരം അത്യന്തം അത്ഭുതകരമായ യാഗം ഞങ്ങൾ നടത്തിക്കും; അതുവഴി നീ സ്വയം ശക്തിമാനായി നിലകൊണ്ട് ഇന്ദ്രസമമായ പരാക്രമമുള്ള പുത്രനെ നേടും, ഗർഭധാരണജന്യമായ ക്ലേശവും നിനക്കുണ്ടാകുകയില്ല.” തുടർന്ന് നൂറു വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, ആ മഹാത്മ രാജാവിന്റെ ഇടത് പാർശ്വം പിളർത്തി സൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തനായ ഒരു പുത്രൻ പുറത്തുവന്നു; എങ്കിലും രാജാവ് മരിച്ചില്ല—ഇത് ഒരു മഹാദ്ഭുതമായിരുന്നു।
लोमश उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how actions—especially those involving sacred, ritually empowered substances—carry inevitable consequences, and how tapas and yajña are portrayed as forces that can shape destiny. It also frames power as ethically regulated: extraordinary outcomes arise not from whim but from properly ordered ritual and ascetic merit.
Sage Lomaśa explains that the king, having drunk consecrated water meant to produce a child, will himself become the bearer and give birth from his own body. After a hundred years, a radiant son emerges by splitting the king’s left side, yet the king survives—presented as an astonishing marvel.