Shloka 9
Adhyāya 112: Ṛṣyaśṛṅga’s Description of an Exemplary Brahmacārī
Ascetic Presence and Vow-Practice
सुसंयताश्चापि जटा विषक्ता दैधीकृता नातिसमा ललाटे । कर्णो च चित्रैरिव चक्रवाकै: समावृतौ तस्य सुरूपवद्धि:,उसकी जटा सटी हुई और अच्छी प्रकार बँधी हुई थी, जो ललाटप्रदेशमें दो भागोंमें विभक्त थी; किंतु बराबर नहीं थी। उसके कुण्डलमण्डित कान सुन्दर एवं विचित्र चक्रवाकोंसे घिरे हुए-से जान पड़ते थे
susaṁyatāś cāpi jaṭā viṣaktā daidhīkṛtā nātisamā lalāṭe | karṇau ca citrair iva cakravākaiḥ samāvṛtau tasya surūpavaddhiḥ ||
അവന്റെ ജടകൾ സുസംയതമായി, ഉറപ്പോടെ കെട്ടിയിരുന്നതായിരുന്നു; ലലാടത്തിൽ രണ്ടായി പിരിഞ്ഞിരുന്നെങ്കിലും രണ്ടും ഒരുപോലെ സമമല്ല. കുണ്ഡലങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച അവന്റെ ചെവികൾ, വിചിത്രമായ ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയതുപോലെ തോന്നി—അത്ര മനോഹരമായിരുന്നു അവന്റെ രൂപം.
ऋष्यशुड्र उवाच
Educational Q&A
The verse links outward orderliness with inner discipline: the carefully restrained jaṭā and composed appearance suggest saṁyama (self-control), a valued dharmic quality in ascetic and ethical life.
Ṛśyaśṛṅga is describing an individual’s physical features in detail—especially the bound matted hair and ornamented ears—using a poetic simile (ears appearing encircled by cakravāka birds) to convey striking beauty and composed presence.