Shloka 11
Adhyāya 112: Ṛṣyaśṛṅga’s Description of an Exemplary Brahmacārī
Ascetic Presence and Vow-Practice
तच्चाभिह्वत्य परिवर्ततेडसौ वातेरितो वृक्ष इवावघूर्णन् | त॑ प्रेक्षत: पुत्रमिवामराणां प्रीति: परा तात रतिश्षु जाता,उस फल (गेंद) को मारकर वह चारों ओर घूमने लगता था, मानो वृक्ष हवाका झोंका खाकर झूम रहा हो। तात! देवपुत्रके समान उस ब्रह्मचारीको देखते समय मेरे हृदयमें बड़ा प्रेम और आनन्द उमड़ रहा था और मेरी उसके प्रति आसक्ति हो गयी है
tac cābhihatyā parivartate 'sau vāterito vṛkṣa ivāvaghūrṇan | taṁ prekṣataḥ putram ivāmarāṇāṁ prītiḥ parā tāta ratiṣu jātā ||
ആ ഫലം (പന്ത്) അടിച്ചപ്പോൾ അവൻ ചുറ്റും ചുറ്റും തിരിയാൻ തുടങ്ങി—കാറ്റിന്റെ വീശലിൽ ആടിമറിയുന്ന വൃക്ഷംപോലെ. പ്രിയ ബാലാ, ദേവപുത്രനെപ്പോലെയുള്ള ആ ബ്രഹ്മചാരിയെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ അത്യന്തം സ്നേഹവും ആനന്ദവും പൊങ്ങിവന്നു; അവനോടു ആസക്തിയും ജനിച്ചു.
ऋष्यशुड्र उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how powerful perception and admiration can quickly turn into prīti (affection) and rati (attachment). In the Mahābhārata’s ethical frame, such attachment—though natural—can become a binding force that clouds discernment, especially when directed toward someone embodying discipline (a brahmacārin).
The speaker describes a brahmacārin’s striking of a fruit-ball that spins wildly, compared to a wind-tossed tree. Watching his skill and godlike presence, the speaker confesses that strong affection and delight arise, culminating in personal attachment toward him.