Shloka 59
मैत्रेयागमनम् — The Arrival of Maitreya and the Admonition to Duryodhana
Devanagari script
अथैनमाक्षिप्य बलाद् गृह मध्ये वृकोदर: । धूनयामास वेगेन वायुश्नण्ड इव द्रुमम्,युद्धमें उन दोनों बलवानोंकी भुजाओंकी रगड़से बाँसके फटनेके समान भयंकर शब्द हो रहा था। जैसे प्रचण्ड वायु अपने वेगसे वृक्षको झकझोर देती है, उसी प्रकार भीमसेनने बलपूर्वक उछलकर उसकी कमर पकड़ ली और उस राक्षसको बड़े वेगसे घुमाना आरम्भ किया
Transliteration
athainam ākṣipya balād gṛha-madhye vṛkodaraḥ | dhūnayāmāsa vegena vāyuśṇāṇḍa iva drumam ||
Translation
പിന്നീട് വൃകോദരനായ ഭീമൻ വീട്ടിന്റെ നടുവിൽ അവനെ ബലമായി പിടിച്ച്, കൊടുങ്കാറ്റ് വൃക്ഷത്തെ കുലുക്കുന്നതുപോലെ വേഗത്തിൽ കുലുക്കിത്തുടങ്ങി।
Word by Word
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
आक्षिप्यhaving seized/dragged (snatching up)
आक्षिप्य:
TypeVerb
Rootआ-क्षिप्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
बलात्by force
बलात्:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Ablative, Singular
गृहhouse
गृह:
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Accusative, Singular
मध्येin the middle/inside
मध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमध्य
FormNeuter, Locative, Singular
वृकोदरःVṛkodara (Bhīma)
वृकोदरः:
Karta
TypeNoun
Rootवृकोदर
FormMasculine, Nominative, Singular
धूनयामासshook/whirled
धूनयामास:
TypeVerb
Rootधू
Formलिट् (perfect), Third, Singular, Parasmaipada
वेगेनwith speed/force
वेगेन:
Karana
TypeNoun
Rootवेग
FormMasculine, Instrumental, Singular
वायुश्चण्डःa fierce wind
वायुश्चण्डः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु-चण्ड
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
द्रुमम्a tree
द्रुमम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रुम
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
विदुर उवाच
Characters & Entities
V
ViduraV
Vṛkodara (Bhīma)R
rākṣasaG
gṛha (house)V
vāyu (wind)D
druma (tree)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes