Shloka 35
कण्वोपदेशः—नश्वरबलविवेकः तथा मातलिगुणकेश्याः आख्यानारम्भः
Kaṇva’s Counsel on Impermanent Power; Opening of the Mātali–Guṇakeśī Narrative
मनसा नृपशार्दूल भवेत् परपुरंजय: । “नरेश्वर! नृपश्रेष्ठ! शत्रुनगरविजयी वीर पुरुष क्षत्रियधर्मको स्मरण रखते हुए कभी मनसे भी ऐसा व्यवहार नहीं कर सकता, जैसा कि तुमने किया है ।।
manasā nṛpaśārdūla bhavet parapuraṃjayaḥ | mā ca darpasamāviṣṭaḥ kṣepsīḥ kāṃśvacit kathaṃcana ||
രാമൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ നൃപശാർദൂലാ! ശത്രുനഗരവിജയിയായ യഥാർത്ഥ ജയകൻ ക്ഷത്രിയധർമ്മം സ്മരിച്ച് മനസ്സിൽപോലും നീ ചെയ്തതുപോലെ പെരുമാറുകയില്ല. കൂടാതെ ദർപ്പത്തിൽ ആകുലനായി ഒരിക്കലും ആരെയും ഏതുവിധത്തിലും അപമാനിക്കുകയോ നിന്ദിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.”
राम उवाच
Educational Q&A
A ruler’s true valor is inseparable from restraint: even mentally one should not entertain ignoble conduct, and pride must not lead to insulting others. Conquest without humility and self-control is portrayed as contrary to kṣatriya-dharma.
Rama admonishes a king, addressing him honorifically as “tiger among kings,” yet rebuking his behavior as unworthy of a genuine conqueror. He warns him to abandon arrogance and to refrain from disparaging anyone.