Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris

Udyoga-parva 94

इदं हाद्य कुल श्रेष्ठ सर्वराजसु पार्थिव । श्रुतवृत्तोपसम्पन्नं सर्वे: समुदितं गुणै:,भूपाल! इस समय समस्त राजाओंमें यह कुरुवंश ही सर्वश्रेष्ठ है। इसमें शास्त्र एवं सदाचारका पूर्णतः आदर एवं पालन किया जाता है। यह कौरवकुल समस्त सदगुणोंसे सम्पन्न है

idaṁ hādya kulaśreṣṭha sarvarājasu pārthiva | śrutavṛttopasampannaṁ sarvaiḥ samuditaṁ guṇaiḥ ||

ഹേ പാർത്ഥിവ! ഈ സമയത്ത് എല്ലാ രാജവംശങ്ങളിലും കുരുവംശം തന്നെയാണ് ശ്രേഷ്ഠം. അത് ശാസ്ത്രശ്രവണവും സദാചാരവും കൊണ്ടു സമ്പന്നമായി, സർവഗുണങ്ങളാലും സമൃദ്ധമാണ്।

इदम्this
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative, Singular
indeed/for emphasis
:
TypeIndeclinable
Root
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
कुलश्रेष्ठbest of lineages
कुलश्रेष्ठ:
Karta
TypeNoun
Rootकुलश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वराजसुamong all kings
सर्वराजसु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वराजन्
FormMasculine, Locative, Plural
पार्थिवO king
पार्थिव:
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Vocative, Singular
श्रुतवृत्तोपसम्पन्नम्endowed with learning and good conduct
श्रुतवृत्तोपसम्पन्नम्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रुत-वृत्त-उपसम्पन्न
FormNeuter, Nominative, Singular
सर्वैःwith all (by all)
सर्वैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
समुदितम्possessed/abounding
समुदितम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-उद्-इ (समुदित)
FormNeuter, Nominative, Singular
गुणैःwith virtues/qualities
गुणैः:
Karana
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Instrumental, Plural
भूपालO protector of the earth (king)
भूपाल:
TypeNoun
Rootभूपाल
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kuru lineage (Kaurava/Kuru-kula)
P
Pārthiva (the king addressed)

Educational Q&A

True nobility of a royal lineage is measured not merely by power but by adherence to śruta (sacred learning) and vṛtta (righteous conduct). Excellence is framed as ethical and cultural integrity—being ‘endowed with all virtues’—rather than dominance alone.

The narrator Vaiśampāyana praises the Kuru line while addressing a king, presenting the Kurus as preeminent among rulers because of their commitment to learning and proper conduct. This sets an ethical backdrop in the Udyoga Parva, where questions of diplomacy, duty, and impending conflict are evaluated against ideals of dharma.