Shloka 4
कृष्णेन विदुरं प्रति आगमन-हेतु-निवेदनम् / Krishna explains the purpose of his coming to Vidura
कामात्मा प्राज्ञमानी च मित्रध्रुक् सर्वशड्कितः । अकर्ता चाकृतज्ञश्न त्यक्तधर्मा प्रियानृत:,“उसका मन भोगोंमें आसक्त है, वह अपनेको पण्डित मानता, मित्रोंके साथ द्रोह करता और सबको संदेहकी दृष्टिसे देखता है। वह स्वयं तो किसीका उपकार करता ही नहीं, दूसरोंके किये हुए उपकारको भी नहीं मानता। वह धर्मको त्यागकर असत्यसे ही प्रेम करने लगा है
kāmātmā prājñamānī ca mitradhruk sarvaśaṅkitaḥ | akartā cākṛtajñaś ca tyaktadharmo priyānṛtaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— അവൻ കാമഭോഗങ്ങളുടെ അധീനൻ; താനെത്രയും പ്രാജ്ഞനെന്നു കരുതുന്നു. സുഹൃത്തുകളെ വഞ്ചിക്കുന്നു; എല്ലാവരെയും സംശയദൃഷ്ടിയോടെ കാണുന്നു. അവൻ ആരെയും ഉപകരിക്കുകയില്ല; തനിക്കു ലഭിച്ച ഉപകാരവും അംഗീകരിക്കുകയില്ല. ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് അസത്യത്തോടാണ് അവൻ പ്രിയം വളർത്തിയത്.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse lists moral failings that mark a person who has fallen from dharma: desire-driven living, arrogant self-assurance, betrayal of friends, universal suspicion, refusal to do good, ingratitude, and love of falsehood. It implies that such traits corrode trust and righteousness and make one unfit for honorable conduct.
Vaiśampāyana is describing a particular type of corrupt character in the Udyoga Parva context, where moral scrutiny intensifies before the great war. The verse functions as ethical diagnosis—identifying dispositions that lead to social breakdown and conflict.