Shloka 42

इन्द्रस्य दुःखप्राप्तिः—त्रिशिरोवधः, वृत्रोत्पत्तिः, जृम्भिकाजननम्

Indra’s Distress: Slaying of Triśiras, Birth of Vṛtra, and the Origin of Yawning

Devanagari script

यत्‌ सुरापं तु तस्यासीद्‌ वक्‍त्र॑ त्रेशिरसस्तदा । कलविड्का: समुत्पेतु: श्येनाश्न भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ! त्रेशिराका जो मुख सुरापान करनेवाला था, उससे गौरैये तथा बाज नामक पक्षी प्रकट हुए

Transliteration

yat surāpaṁ tu tasyāsīd vaktraṁ treśirasas tadā | kalaviḍkāḥ samutpetuḥ śyenāś ca bharatarṣabha ||

Translation

ഭരതർഷഭാ! അന്ന് ത്രിശിരസിന്റെ സുറാപാനത്തിൽ ആസക്തമായിരുന്ന ആ വായിൽ നിന്നുതന്നെ കുരുവികളും ശ്യേനങ്ങൾ (പരുന്തുകൾ) പോലെയുള്ള പക്ഷികളും ഉദ്ഭവിച്ചു.

Word by Word

यत्that which

सुरापम्a drinker of liquor; liquor-drinking (mouth)

तुbut/indeed

तस्यof him/of that

आसीत्was

वक्त्रम्mouth/face

त्रिशिरसःof Triśiras (the three-headed one)

तदाthen/at that time

कलविङ्काःsparrows (kalaviṅkas)

समुत्पेतुःsprang forth/arose

श्येनाःhawks/falcons

चand

भरतर्षभO bull among the Bharatas

Speaker

शल्य उवाच

Characters & Entities

Śalya

Treśiras

surā (liquor)

kalaviḍkāḥ (birds)

śyenāḥ (hawks)

Bharata (dynastic epithet in address)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes