Shloka 6
अध्याय ८ — शल्यस्य सत्कारः, वरदानं, पाण्डवसमागमश्च (Śalya’s Reception, the Boon, and Meeting the Pāṇḍavas)
व्यथयन्निव भूतानि कम्पयन्निव मेदिनीम् । शनैर्विश्रामयन् सेनां स ययौ येन पाण्डव:,राजा शल्य समस्त प्राणियोंको व्यथित और पृथ्वीको कम्पित-से करते हुए अपनी सेनाको धीरे-धीरे विभिन्न स्थानोंपर ठहराकर विश्राम देते हुए उस मार्गपर चले, जिससे पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरके पास शीघ्र पहुँच सकते थे
vyathayann iva bhūtāni kampayann iva medinīm | śanair viśrāmayann senāṃ sa yayau yena pāṇḍavaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— രാജാവ് ശല്യൻ പാണ്ഡവൻ (യുധിഷ്ഠിരൻ) അടുക്കൽ വേഗത്തിൽ എത്താൻ കഴിയുന്ന വഴിയിലൂടെ മുന്നേറി. അവന്റെ മഹാസൈന്യം നീങ്ങുമ്പോൾ ജീവികളെ വ്യഥിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയും ഭൂമിയെ തന്നെ കുലുക്കുന്നതുപോലെയും തോന്നി; എങ്കിലും അവൻ ക്രമമായി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി, ഇടയ്ക്കിടെ സൈന്യത്തെ നിർത്തി വിശ്രമം നൽകി യാത്ര ചെയ്തു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even legitimate political movement and military organization have ethical consequences: the sheer mass of an army can distress beings and strain the land. The verse hints at the responsibility of rulers to balance strategic aims with restraint and care for those affected.
Vaiśampāyana narrates that King Śalya proceeds with his army toward the Pāṇḍavas (especially Yudhiṣṭhira). The march is powerful enough to seem to shake the earth, but Śalya advances methodically, stopping at intervals to rest the troops so he may reach them promptly.