Shloka 54
अध्याय ८ — शल्यस्य सत्कारः, वरदानं, पाण्डवसमागमश्च (Śalya’s Reception, the Boon, and Meeting the Pāṇḍavas)
Devanagari script
युधिष्ठिर! महात्मा पुरुष भी समय-समयपर दु:ख पाते हैं। पृथ्वीपते! देवताओंने भी बहुत दुःख उठाये हैं ।। इन्द्रेण श्रूयते राजन् सभार्येण महात्मना । अनुभूतं महद् दुःखं देवराजेन भारत,भरतवंशी नरेश! सुना जाता है कि पत्नीसहित महामना देवराज इन्द्रने भी महान् दुःख भोगा है
Translation
യുധിഷ്ഠിരാ! മഹാത്മാക്കളായ പുരുഷന്മാർക്കും കാലാകാലങ്ങളിൽ ദുഃഖം ലഭിക്കുന്നു. ഭൂമിപതേ! ദേവന്മാരും അനേകം ദുഃഖങ്ങൾ സഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. രാജൻ, ഭാരതവംശീയ നരേശ! മഹാമനസ്സനായ ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രനും ഭാര്യയോടുകൂടെ മഹാദുഃഖം അനുഭവിച്ചതായി കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
Word by Word
इन्द्रेणby Indra
इन्द्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
श्रूयतेis heard / is said
श्रूयते:
TypeVerb
Rootश्रु
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
सभार्येणtogether with (his) wife
सभार्येण:
Karana
TypeAdjective
Rootस-भार्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Karana
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
अनुभूतम्experienced / undergone
अनुभूतम्:
TypeVerb
Rootअनु-भू
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
दुःखम्sorrow, suffering
दुःखम्:
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
देवराजेनby the king of the gods
देवराजेन:
Karana
TypeNoun
Rootदेव-राज
FormMasculine, Instrumental, Singular
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
शल्य उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes