Shloka 53
अध्याय ८ — शल्यस्य सत्कारः, वरदानं, पाण्डवसमागमश्च (Śalya’s Reception, the Boon, and Meeting the Pāṇḍavas)
महातेजस्वी वीरवर युधिष्ठिर! तुमने द्यूतसभामें द्रौपदीके साथ जो दुःख उठाया है, सूतपुत्र कर्णने तुम्हें जो कठोर बातें सुनायी हैं तथा पूर्वकालमें दमयन्तीने जैसे अशुभ (दुःख) भोगा था, उसी प्रकार द्रौपदीने जटासुर तथा कीचकसे जो महान् क्लेश प्राप्त किया है, यह सभी दुःख भविष्यमें तुम्हारे लिये सुखके रूपमें परिवर्तित हो जायगा। इसके लिये तुम्हें खेद नहीं करना चाहिये; क्योंकि विधाताका विधान अति प्रबल होता है || ५०-- ५२ |। दुःखानि हि महात्मान: प्राप्तुवन्ति युधिष्ठिर । देवैरपि हि दुःखानि प्राप्तानि जगतीपते
duḥkhāni hi mahātmānaḥ prāpnuvanti yudhiṣṭhira | devair api hi duḥkhāni prāptāni jagatīpate ||
ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! മഹാത്മാക്കൾക്കും ദുഃഖങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നു. ഹേ ജഗതീപതേ! ദേവന്മാർക്കും ദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടിവന്നിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് നീ ശോകിക്കരുത്; വിധാതാവിന്റെ വിധാനം അത്യന്തം പ്രബലമാണ്, നീ സഹിച്ച വേദനകൾ കാലക്രമേണ നിന്റെ നന്മയായി പാകപ്പെടും.
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches endurance and moral steadiness: suffering is not a sign of personal failure, since even the noblest and even the gods encounter sorrow. One should therefore bear adversity without despair, trusting that time and destiny can transform hardship into future good.
Śalya addresses Yudhiṣṭhira in the Udyoga Parva, consoling him as the great war approaches. He reframes the Pandavas’ past humiliations and trials as part of a powerful destiny, urging Yudhiṣṭhira to abandon grief and stand firm in his kingly duty.