Shloka 7
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
न पर्यायो$स्ति यत् साम्य॑ त्वयि कुर्युविशाम्पते । बलतवत्तां हि मन्यन्ते भीष्मद्रोणकृपादिभि:,अतः प्रजानाथ! ऐसा कोई उपाय नहीं है, जिससे (वे आपको आधा राज्य देकर) आपके प्रति समता (सन्धि) स्थापित करें। भीष्म, द्रोण और कृपाचार्य आदि उनके पक्षमें हैं, इसलिये वे अपनेको आपसे अधिक बलवान् समझते हैं
yudhiṣṭhira uvāca | na paryāyo 'sti yat sāmyam tvayi kuryur viśāmpate | balavattāṃ hi manyante bhīṣma-droṇa-kṛpādibhiḥ ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രജാനാഥ, അവർ നിന്നെ സമനായി കണക്കാക്കി സന്ധി സ്ഥാപിക്കാനുള്ള വഴിയില്ല. ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, കൃപൻ മുതലായവർ അവരുടെ പക്ഷത്തായതിനാൽ അവർ തങ്ങളെ നിന്നേക്കാൾ ബലവാന്മാരെന്ന് കരുതുന്നു. അതുകൊണ്ട് അവർ ന്യായമായ പങ്കും നൽകില്ല; ന്യായശരതുകളിലെ സമാധാനം ദുഷ്കരം.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
A just peace requires willingness to recognize the other side’s rightful claim; when pride is reinforced by perceived military advantage and powerful allies, equitable settlement becomes impossible, making conflict more likely despite ethical preference for peace.
In the lead-up to war, Yudhiṣṭhira assesses the prospects of a fair compromise and concludes that the opponents will not agree to parity, because they feel emboldened by eminent warriors—Bhīṣma, Droṇa, and Kṛpa—standing with them.