Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Dvārakāyāṃ Sāhāyya-vibhāgaḥ (Alliance Allocation at Dvārakā) / उद्योगपर्व अध्याय ७

तदनन्तर धुृतराष्ट्रपुत्र राजा दुर्योधन कृतवर्मके पास गया। कृतवर्माने उसे एक अक्षौहिणी सेना दी ।। स तेन सर्वसैन्येन भीमेन कुरुनन्दन: । वृतः परिययौ हृष्ट: सुहृदः सम्प्रहर्षषन्‌,उस सारी भयंकर सेनाके द्वारा घिरा हुआ कुरुनन्दन दुर्योधन अपने सुहृदोंका हर्ष बढ़ाता हुआ बड़ी प्रसन्नताके साथ हस्तिनापुरको लौट गया

sa tena sarvasainyena bhīmena kurunandanaḥ | vṛtaḥ pariyayau hṛṣṭaḥ suhṛdaḥ sampraharṣayan ||

അതിനുശേഷം ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ രാജാവ് ദുര്യോധനൻ കൃതവർമ്മന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു. കൃതവർമ്മൻ അവനു ഒരു അക്ഷൗഹിണി സൈന്യം നൽകി. ആ മുഴുവൻ ഭയങ്കര സൈന്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട കുരുനന്ദനൻ ദുര്യോധനൻ ഹർഷത്തോടെ, സുഹൃത്തുക്കളുടെയും സഖാക്കളുടെയും ആനന്ദം വർധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, മഹാസന്തോഷത്തോടെ ഹസ്തിനാപുരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तेनby/with that
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
सर्व-सैन्येनwith the entire army
सर्व-सैन्येन:
Karana
TypeNoun
Rootसर्व + सैन्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
भीमेनterrible, formidable
भीमेन:
Karana
TypeAdjective
Rootभीम
FormNeuter, Instrumental, Singular
कुरु-नन्दनःthe delight of the Kurus (Duryodhana)
कुरु-नन्दनः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरु + नन्दन
FormMasculine, Nominative, Singular
वृतःsurrounded
वृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootवृ (वरणे) → वृत (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
परिययौwent/returned (went forth around; here: proceeded)
परिययौ:
TypeVerb
Rootपरि + या (गत्यर्थे)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
हृष्टःdelighted
हृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष् (हर्षे) → हृष्ट (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
सुहृदःfriends, well-wishers
सुहृदः:
Karma
TypeNoun
Rootसुहृद्
FormMasculine, Accusative, Plural
सम्प्रहर्षयन्gladdening, causing to rejoice
सम्प्रहर्षयन्:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + प्र + हृष् (हर्षे) → सम्प्रहर्षयत् (शतृ)
FormMasculine, Nominative, Singular, Present-participle (Śatṛ), Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Duryodhana
K
Kṛtavarman
H
Hastināpura
K
Kuru (dynasty)

Educational Q&A

The verse highlights how the pursuit of power and military advantage can generate exhilaration and social reinforcement among allies, even when the broader course is ethically compromised. It shows the momentum of war preparations: success in securing forces breeds confidence and collective enthusiasm, which can further entrench a path away from reconciliation.

After obtaining military support (contextually, an akṣauhiṇī from Kṛtavarman), Duryodhana, surrounded by a fearsome army, departs joyfully and returns toward Hastināpura, encouraging and energizing his friends and allies along the way.