Shloka 87
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
शस्त्राणि गात्रे न च ते क्रमेर- न्रित्येव कृष्णश्ष॒ ततः कृतार्थ: | एवंरूपे वासुदेवे<प्रमेये महाबले गुणसम्पत् सदैव
śastrāṇi gātre na ca te krameran nṛtyeva kṛṣṇaḥ tataḥ kṛtārthaḥ | evaṃrūpe vāsudeve ’prameye mahābale guṇasampat sadaiva ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരത്തിൽ ഒരു ആയുധത്തിനും പിടിപെടാനായില്ല; യുദ്ധഭൂമിയിൽ ശ്രീകൃഷ്ണൻ നൃത്തം ചെയ്യുന്നവനെപ്പോലെ സഞ്ചരിച്ചു. സമരത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭയങ്കര പരാക്രമം കണ്ട ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ വരം നൽകി— “കേശവാ! യുദ്ധസമയത്ത് നിനക്ക് ഒരിക്കലും ക്ഷീണം വരരുത്; ആകാശത്തിലും ജലത്തിലും നിന്റെ ഗതി അപ്രതിഹതമായിരിക്കട്ടെ; നിന്റെ അംഗങ്ങളിൽ ഏതൊരു അസ്ത്ര-ശസ്ത്രത്തിനും ക്ഷതം വരുത്താനാകരുത്.” ഇങ്ങനെ വരം ലഭിച്ച ശേഷം ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പൂർണ്ണ കൃതാർത്ഥനായി. അളവറ്റ മഹാബലനായ വാസുദേവനിൽ സർവ്വ ഗുണസമ്പത്തും നിത്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage presents Kṛṣṇa’s invulnerability and tirelessness as signs of divine completeness: true power is paired with guṇa-sampat (a fullness of virtues). In the epic’s ethical frame, such divine endowment supports the protection and re-establishment of dharma amid the violence of war.
Sañjaya describes how, after witnessing Kṛṣṇa’s terrifying prowess in battle, the gods grant him boons: no fatigue while fighting, unobstructed movement through sky and water, and immunity from weapon-strikes. Having received these boons, Kṛṣṇa is said to be kṛtārtha—his purpose fully secured.