Shloka 28
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
यदा गतोद्वाहमकूजनाक्षं सुवर्णतारं रथमुत्तमाश्वै: । दान्तैर्युक्ते सहदेवो5थिरूढ: शिरांसि राज्ञां क्षेप्स्यते मार्गणौचै:
sañjaya uvāca | yadā gatodvāham akūjanākṣaṃ suvarṇatāraṃ ratham uttamāśvaiḥ | dāntair yukte sahadevo 'thirūḍhaḥ śirāṃsi rājñāṃ kṣepsyate mārgaṇair ucchaiḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഉത്തമജാതിയിലുള്ള, നന്നായി പരിശീലിപ്പിച്ച, ശാന്തസ്വഭാവമുള്ള അശ്വങ്ങൾ കെട്ടിയ, സാരഥിയുടെ ഇഷ്ടാനുസരണം ഓടുന്ന, അക്ഷത്തിൽ ഒരു ശബ്ദവും ഇല്ലാത്ത, ചുറ്റുമ്പോൾ സ്വർണ്ണവൃത്തരേഖപോലെ തോന്നുന്ന ആ രഥത്തിൽ സഹദേവൻ കയറി, മേലോട്ടു അമ്പുകൾ വിടർത്തി വിടർത്തി വിരോധി രാജാക്കന്മാരുടെ തലകൾ വെട്ടി നിലത്തിടുമ്പോൾ; ആ ഭയാനക വേളയിൽ സമരഭൂമിയിൽ അചഞ്ചലനായി നിന്നുകൊണ്ട് എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ശത്രുക്കളെ പ്രഹരിക്കുന്ന അവനെ കണ്ടു, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ദുര്യോധനൻ യുദ്ധഫലത്തെ ചിന്തിച്ച് ഗാഢ പശ്ചാത്താപത്തിൽ മുങ്ങും।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral weight of choosing war: when righteous and skilled warriors act decisively, the aggressor is forced to confront consequences. It hints that adharma-driven conflict culminates in fear and regret, even before the final defeat.
Sañjaya describes a vivid, almost prophetic battle scene: Sahadeva mounts a superb, silent-axled chariot drawn by disciplined horses and, with powerful archery, fells enemy kings. The description functions as a warning about the impending devastation and the psychological collapse (remorse) it will provoke in Duryodhana.