Shloka 13
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
मायोपध: प्रणिपातार्जवाभ्यां तपोदमाभ्यां धर्मगुप्त्या बलेन । सत्यं ब्रुवन् प्रतिपन्नो नृपो न- स्तितिक्षमाण: क्लिश्यमानो5तिवेलम्
sañjaya uvāca | māyopadhaḥ praṇipātārjavābhyāṃ tapodamābhyāṃ dharmaguptyā balena | satyaṃ bruvan pratipanno nṛpo naḥ titikṣamāṇaḥ kliśyamāno 'tivelam ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഞങ്ങളുടെ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ വിനയത്തിലും നേര്മയിലും ഉറച്ചവൻ; തപസ്സ്, ഇന്ദ്രിയസംയമനം, ധർമ്മസംരക്ഷണം, ബലം എന്നിവയിൽ സമ്പന്നൻ. ദീർഘകാലമായി പലവിധ ക്ലേശങ്ങൾ സഹിച്ചിട്ടും അവൻ സത്യം മാത്രമേ പറയൂ; കൗരവരുടെ കപടമായ പെരുമാറ്റവും വാക്കുകളും ക്ഷമയോടെ സഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse praises ethical kingship rooted in truthfulness, humility, straightforwardness, austerity, and self-restraint, emphasizing that steadfast adherence to dharma includes patient endurance even under prolonged injustice and provocation.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Sañjaya describes Yudhiṣṭhira’s character to highlight the Pāṇḍava king’s moral strength: despite suffering and facing Kaurava duplicity, he continues to speak truth and practice forbearance.