Shloka 4
Sanatsujāta on the Imperceptible Eternal Light (यत्तच्छुक्रं महज्ज्योतिः)
उभौ च देवौ पृथिवीं दिवं च दिश: शुक्रो भुवनं बिभर्ति । तस्माद् दिश: सरितश्न स्रवन्ति तस्मात् समुद्रा विहिता महान्ता: । योगिनस्तं प्रपश्यन्ति भगवन्तं सनातनम्,उक्त दोनों देवताओंको, पृथ्वी और आकाशको, सम्पूर्ण दिशाओंको तथा समस्त लोकसमुदायको वह शुद्ध ब्रह्म ही धारण करता है। उसी परब्रह्मसे दिशाएँ प्रकट हुई हैं, उसीसे सरिताएँ प्रवाहित होती हैं तथा उसीसे बड़े-बड़े समुद्र प्रकट हुए हैं। उस सनातन भगवान्का योगीजन साक्षात्कार करते हैं
ubhau ca devau pṛthivīṃ divaṃ ca diśaḥ śukro bhuvanaṃ bibharti | tasmād diśaḥ saritaś ca sravanti tasmāt samudrā vihitā mahāntaḥ | yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam |
സനത്സുജാതൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ശുദ്ധവും ദീപ്തിമാനുമായ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് ഇരുവിധ ദൈവശക്തികളെയും, ഭൂമിയെയും സ്വർഗ്ഗത്തെയും, എല്ലാ ദിക്കുകളെയും, സമസ്ത ലോകക്രമത്തെയും ധരിക്കുന്നത്. ആ പരബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്നാണ് ദിക്കുകൾ ഉദ്ഭവിച്ചത്; അതിൽ നിന്നാണ് നദികൾ ഒഴുകുന്നത്; അതിൽ നിന്നാണ് മഹാസമുദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിതമായത്. ആ സനാതന ഭഗവാനെ യോഗികൾ നേരിട്ട് ദർശിക്കുന്നു.
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
All cosmic structures—earth and heaven, directions, rivers, and oceans—depend upon and arise from the one pure, eternal Brahman. True knowledge is not merely conceptual: yogins can directly realize (prapaśyanti) that eternal Lord through disciplined insight.
In the Sanatsujātīya section of the Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs on the highest reality. Here he emphasizes Brahman as the sustainer and source of the cosmos, shifting attention from worldly power and impending conflict to spiritual realization and the foundation of dharma.