Shloka 31
अध्याय ३९: विदुरेण धृतराष्ट्राय नीत्युपदेशः
Timely Counsel, Association, and Kin-Duty
धृतराष्ट्रने कहा--विदुर! तुम प्रतिदिन मुझे जिस प्रकार उपदेश दिया करते हो, वह बहुत ठीक है। सौम्य! तुम मुझसे जो कुछ भी कहते हो, ऐसा ही मेरा भी विचार है ।। सातु बुद्धि: कृताप्येवं पाण्डवान् प्रति मे सदा । दुर्योधनं समासाद्य पुनर्विपरिवर्तते,यद्यपि मैं पाण्डवोंके प्रति सदा ऐसी ही बुद्धि रखता हूँ, तथापि दुर्योधनसे मिलनेपर फिर बुद्धि पलट जाती है
dhṛtarāṣṭra uvāca—vidura! tvaṃ me pratidinaṃ yathā upadeśaṃ dadāsi, tat sarvam eva samyak. saumya! tvaṃ mayi yat kiṃcid vadasi, tathāiva mama api matam. sā tu buddhiḥ kṛtā apy evaṃ pāṇḍavān prati me sadā, duryodhanaṃ samāsādya punaḥ viparivartate.
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു—വിദുരാ! നീ എനിക്ക് ദിനംപ്രതി നൽകുന്ന ഹിതോപദേശം തീർച്ചയായും ശരിയാണ്. സൗമ്യനേ! നീ എന്നോട് പറയുന്നതെല്ലാം എന്റെ തന്നെ വിധിയോടൊത്തതാണ്. എങ്കിലും, പാണ്ഡവരുടെ പക്ഷത്ത് ഞാൻ എപ്പോഴും അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ചാലും, ദുര്യോധനനെ കണ്ടുമുട്ടിയാൽ എന്റെ ബുദ്ധി വീണ്ടും മറിഞ്ഞുപോകുന്നു.
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
Right counsel and clear moral understanding are insufficient if one repeatedly yields to attachment and proximity to a powerful influence. Dhṛtarāṣṭra admits that he knows what is just toward the Pāṇḍavas, yet his resolve collapses when he faces Duryodhana—highlighting the ethical danger of partiality and weak self-governance in a ruler.
In Udyoga Parva, as war negotiations and court deliberations intensify, Dhṛtarāṣṭra speaks to Vidura, acknowledging Vidura’s daily advice and agreeing with it in principle. However, he confesses that his stance shifts whenever he meets his son Duryodhana, revealing the court’s paralysis and the king’s inability to act decisively for dharma.