Shloka 7
उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
नीवारमूलेड्गुदशाक वृत्ति: सुसंयतात्माग्निकार्येषु चोद्य: । वने वसन्नतिथिष्वप्रमत्तो धुरन्धर: पुण्यकृदेष तापस:,जो नीवार (जंगली चावल), कन्द-मूल, इंगुदीपाल और साग खाकर निर्वाह करता है, मनको वशमें रखता है, अग्निहोत्र करता है, वनमें रहकर भी अतिथिसेवामें सदा सावधान रहता है, वही पुण्यात्मा तपस्वी (वानप्रस्थी) श्रेष्ठ माना गया है
nīvāramūleṅgudaśāka-vṛttiḥ susaṁyatātmāgnikāryeṣu codyaḥ | vane vasann atithiṣv apramatto dhurandharaḥ puṇyakṛd eṣa tāpasaḥ ||
നീവാരം (കാട്ടരി), കന്ദമൂലങ്ങൾ, ഇംഗുദീഫലം, ശാകം എന്നിവകൊണ്ട് ജീവിച്ചു, മനസ്സിനെ നന്നായി നിയന്ത്രിച്ച്, അഗ്നികാര്യങ്ങളിൽ (അഗ്നിഹോത്രാദി) ഉത്സാഹത്തോടെ ഏർപ്പെട്ടു, വനത്തിൽ വസിച്ചിട്ടും അതിഥിസേവയിൽ ഒരിക്കലും അശ്രദ്ധ കാണിക്കാത്തവൻ—ബാധ്യതയുടെ ഭാരം വഹിക്കുന്ന ആ പുണ്യകൃത്ത് താപസൻ (വാനപ്രസ്ഥൻ) ശ്രേഷ്ഠനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
विदुर उवाच
Educational Q&A
True ascetic excellence is not mere withdrawal but disciplined living: simple subsistence, mastery of mind, faithful performance of sacred duties, and vigilant hospitality to guests—dharma upheld even in the forest.
Vidura is instructing on righteous conduct by defining the marks of an exemplary forest-dweller (vānaprastha/tapasvin), emphasizing restraint, ritual responsibility, and unwavering attentiveness to atithi-sevā.