Shloka 32
उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
मूर्खोंद्रारा सेवित निरर्थक कलहका बुद्धिमान् पुरुषको त्याग कर देना चाहिये। ऐसा करनेसे उसे लोकमें यश मिलता है और अनर्थका सामना नहीं करना पड़ता ।। प्रसादो निष्फलो यस्य क्रोधश्चापि निरर्थक: । नतं भर्तारमिच्छन्ति षण्ढं पतिमिव स्त्रिय:,जिसके प्रसन्न होनेका कोई फल नहीं तथा जिसका क्रोध भी व्यर्थ होता है, ऐसे राजाको प्रजा उसी भाँति नहीं चाहती, जैसे स्त्री नपुंसक पतिको
prasādo niṣphalo yasya krodhaś cāpi nirarthakaḥ | na taṁ bhartāram icchanti ṣaṇḍhaṁ patim iva striyaḥ ||
മൂഢന്മാർ ചേർന്ന് വളർത്തുന്ന നിർഥക കലഹം ബുദ്ധിമാൻ ഉപേക്ഷിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ലോകത്തിൽ യശസ്സ് ലഭിക്കും; അനർത്ഥം നേരിടേണ്ടതില്ല. ആരുടെ പ്രസാദം ഫലമില്ലാത്തതും ആരുടെ ക്രോധം പോലും നിർഥകവുമോ—അത്തരം രാജാവിനെ പ്രജകൾ അധിപനായി ആഗ്രഹിക്കില്ല; സ്ത്രീകൾ ഷണ്ഡനായ ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിക്കാത്തതുപോലെ.
विदुर उवाच
Educational Q&A
A ruler must have consequential favour and consequential punishment. If neither reward nor wrath produces results, authority loses legitimacy; people will not accept such a leader, and disorder follows.
In Udyoga Parva, Vidura offers political-ethical counsel (nīti) about kingship. Here he criticizes an ineffectual sovereign whose approval and anger are both meaningless, warning that such a ruler will be rejected by his subjects.