Shloka 8

हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः

Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace

Devanagari script

जरा रूप॑ हरति हि धैर्यमाशा मृत्यु: प्राणान्‌ धर्मचर्यामसूया । कामो हट्िियं वृत्तमनार्यसेवा क्रोध: श्रियं सर्वमेवाभिमान:

Transliteration

jarā rūpaṁ harati hi dhairyam āśā mṛtyuḥ prāṇān dharmacaryām asūyā | kāmo hrīṁ vṛttam anāryasevā krodhaḥ śriyaṁ sarvam evābhimānaḥ ||

Translation

വാർദ്ധക്യം സൗന്ദര്യം കവർന്നെടുക്കുന്നു; ആസക്തിയായി മാറുന്ന ആശ ധൈര്യം ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു; മരണം പ്രാണനെ അപഹരിക്കുന്നു; മറ്റുള്ളവരുടെ ഗുണങ്ങളിൽ കുറ്റം തേടുന്ന അസൂയ ധർമ്മാചരണം നശിപ്പിക്കുന്നു; കാമം ലജ്ജയെ കവർന്നെടുക്കുന്നു; നീചരുടെ സേവനം സദാചാരത്തെ തകർക്കുന്നു; ക്രോധം ശ്രീ-സമ്പത്ത് നശിപ്പിക്കുന്നു; അഹങ്കാരം എല്ലാം തന്നെ മായ്ച്ചുകളയുന്നു।

Word by Word

• {'jarā': 'old age, senescence', 'rūpa': 'form, beauty, appearance', 'harati': 'takes away, removes', 'dhairya': 'steadfastness, courage, composure', 'āśā': 'hope, expectation', 'mṛtyuḥ': 'death', 'prāṇān': 'life-breaths, vital forces', 'dharmacaryā': 'practice/observance of dharma, righteous conduct', 'asūyā': 'envy, spite

• fault-finding at others’ merits', 'kāma': 'desire, lust', 'hrī': 'modesty, shame, moral restraint', 'vṛtta': 'good conduct, virtuous behavior', 'anārya-sevā': 'service to the ignoble/unworthy

• association with base people', 'krodha': 'anger, wrath', 'śrī': 'prosperity, fortune, splendor', 'sarvam': 'everything, all', 'abhimāna': 'pride, self-conceit, arrogance'}

Speaker

विदुर उवाच

Characters & Entities

• Vidura
• jarā (old age)
• mṛtyu (death)
• kāma (desire)
• krodha (anger)
• abhimāna (pride)
• śrī (prosperity/fortune)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Vidura lists the main ‘destroyers’ of human excellence—beauty, courage, life, dharma-practice, modesty, good conduct, prosperity, and finally everything—showing how unchecked hope, envy, desire, bad company, anger, and pride lead to ethical ruin.

What is happening in the narrative?

In Udyoga Parva, Vidura is giving moral-political counsel during the tense pre-war negotiations. This verse is part of his ethical instruction, warning the Kuru court about inner vices that undermine right judgment and stability.