Shloka 54
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
यत् त्वस्य सहजं राजन पितृपैतामहं बलम् । अभिजातबलं नाम तच्चतुर्थ बल॑ स्मृतम्
yat tv asya sahajaṃ rājan pitṛpaitāmahaṃ balam | abhijātabalaṃ nāma tac caturthaṃ balaṃ smṛtam ||
എന്നാൽ ഹേ രാജാവേ! മനുഷ്യന് സ്വാഭാവികമായി ഉള്ള—പിതാവിലും പിതാമഹന്മാരിലും നിന്നു ലഭിച്ച, വംശപരമ്പരാഗതമായ പരാക്രമം—‘അഭിജാതബലം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതാണ് നാലാം ബലമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura classifies ‘inborn, ancestral strength’—the power one possesses by birth and lineage—as a distinct category of strength, reminding a ruler to account for inherited advantages and their ethical use in governance and decision-making.
In Vidura’s counsel to King Dhṛtarāṣṭra during the Udyoga Parva, he is analyzing different sources of power/strength relevant to statecraft and impending conflict, here identifying the fourth as the innate, hereditary strength coming from one’s paternal and ancestral line.