Shloka 3
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
यश्चाशिष्यं शास्ति वै यश्व तुष्येद् यश्चातिवेलं भजते द्विषन्तम् । स्त्रियश्व॒ यो रक्षति भद्रम श्लुते यशक्षायाच्यं याचते कत्थते च
yaś cāśiṣyaṃ śāsti vai yaś ca tuṣyed yaś cātivelaṃ bhajate dviṣantam | striyaś ca yo rakṣati bhadram aśnute yaś cākṣāyācyaṃ yācate katthate ca ||
വിദുരൻ പറയുന്നു—യമന്റെ പാശം കൈവശമുള്ള ദൂതന്മാർ നരകത്തിലേക്ക് വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്നത് ധർമ്മക്രമം മറിച്ചിടുന്ന പുരുഷന്മാരെയാണ്: ശിക്ഷിക്കേണ്ടതല്ലാത്തവനെ ശാസിച്ച് അതിൽ തന്നെ തൃപ്തി കാണുന്നവൻ; മര്യാദ ലംഘിച്ച് സന്തോഷം തേടുന്നവൻ; ശത്രുവിനെ സേവിക്കുന്നവൻ; സംരക്ഷണത്തിന് അയോഗ്യയായ സ്ത്രീയെ ‘രക്ഷിക്കുന്നു’ എന്ന പേരിൽ അതിലൂടെ തനിക്കു മംഗലം ലഭിച്ചതായി കരുതുന്നവൻ; യാചിക്കരുതാത്തവനോട് യാചിച്ച് ആത്മപ്രശംസ ചെയ്യുന്നവൻ।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Do not invert dharma by misdirecting discipline, transgressing limits, serving enemies, forming improper protective/beneficiary ties, or begging from unfit sources while boasting. Such conduct reflects loss of discernment (viveka) and leads to moral downfall.
In Udyoga Parva, Vidura delivers moral counsel (Vidura-nīti). Here he lists types of unethical or socially destructive behavior and warns that Yama’s agents punish such people—framing the teaching as a vivid consequence for adharma.