Shloka 50
Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum
Udyoga-parva 35
नित्योद्विग्नमिदं सर्व नित्योद्विग्नमिदं मन: । यत् तत् पदमनुद्धिग्नं तन्मे वद महामते,महामते! यह सब कुछ सदा ही भयसे उद्विग्न है, मेरा यह मन भी भयसे उद्दिग्न है; इसलिये जो उद्वेगशून्य और शान्त पद (मार्ग) हो, वही मुझे बताओ
dhṛtarāṣṭra uvāca | nityodvignam idaṁ sarvaṁ nityodvignam idaṁ manaḥ | yat tat padam anudvignaṁ tan me vada mahāmate ||
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു—മഹാമതേ! ഇതെല്ലാം നിത്യവും ആശങ്കയാൽ വിറയ്ക്കുന്നു; എന്റെ മനസ്സും നിത്യവും കലങ്ങുന്നു. അതിനാൽ കലക്കമില്ലാത്തതും ശാന്തി നൽകുന്നതുമായ ആ പദം—ആ മാർഗം—എനിക്ക് പറഞ്ഞു തരിക।
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the universality of mental agitation in worldly life and frames the ethical-spiritual quest as seeking an ‘anudvigna padam’—a stable, untroubled state or path. It implies that true security is not merely political or external but rooted in inner steadiness and wise guidance.
In the tense lead-up to war, Dhṛtarāṣṭra confesses his constant fear and unrest and turns to a wise counselor for instruction. His question signals both personal turmoil and the broader instability of the kingdom, prompting counsel on a peace-giving course amid impending conflict.