Shloka 49
Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum
Udyoga-parva 35
धृतराष्ट उवाच तनुरुद्धः शिखी राजा मिथ्योपचरितो मया । मन्दानां मम पुत्राणां युद्धेनानतं करिष्यति,धृतराष्ट्रने कहा--विदुर! सूक्ष्म धर्मसे बँधे हुए, शिखासे सुशोभित होनेवाले राजा युधिष्ठिरके साथ मैंने मिथ्या व्यवहार किया है; अतः वे युद्ध करके मेरे मूर्ख पुत्रोंका नाश कर डालेंगे
dhṛtarāṣṭra uvāca | tanuruddhaḥ śikhī rājā mithyopacarito mayā | mandānāṁ mama putrāṇāṁ yuddhenāntaṁ kariṣyati ||
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു—വിദുരാ! സ്വയംനിയന്ത്രിതനും ശിഖാധാരിയും ആയ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരനോടു ഞാൻ കപടമായി പെരുമാറി; അതിനാൽ അവൻ യുദ്ധത്തിലൂടെ എന്റെ മന്ദബുദ്ധി പുത്രന്മാരുടെ അന്ത്യം വരുത്തും।
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
Unrighteous conduct toward a dharmic, self-controlled person rebounds as ruin: deceit and injustice invite inevitable consequences, here envisioned as the destruction of Dhṛtarāṣṭra’s sons through war.
Dhṛtarāṣṭra, speaking to Vidura in the Udyoga Parva context of failed peace and looming conflict, admits he treated the righteous king (Yudhiṣṭhira) wrongly and fears that this wrong will culminate in war that ends his sons.