Shloka 5
Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum
Udyoga-parva 35
आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युरेव तितिक्षतः । आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति,दूसरोंसे गाली सुनकर भी स्वयं उन्हें गाली न दे। (गालीको) सहन करनेवालेका रोका हुआ क्रोध ही गाली देनेवालेको जला डालता है और उसके पुण्यको भी ले लेता है
ākrūśyamāno nākrūśen manyur eva titikṣataḥ | ākroṣṭāraṃ nirdahati sukṛtaṃ cāsya vindati ||
അപമാനിക്കപ്പെട്ടാലും തിരിച്ചപമാനിക്കരുത്. സഹിക്കുന്നവന്റെ അടക്കിവെച്ച കോപം തന്നെയാണ് അപമാനിക്കുന്നവനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നത്; അവന്റെ പുണ്യവും അതോടെ നഷ്ടപ്പെടുന്നു.
हंस उवाच
Educational Q&A
Do not retaliate with harsh speech when insulted. Patient endurance (titikṣā) restrains anger, and that restrained anger is said to 'burn' the abuser—meaning the abuser incurs moral harm—while the patient person gains the merit that would otherwise belong to the abuser.
In Udyoga Parva, within a didactic exchange attributed to Haṃsa, a moral principle is stated: the proper response to verbal abuse is self-control and forbearance, presented as a dharmic strategy that protects one’s own virtue and reverses the ethical consequence onto the aggressor.