Shloka 3
Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum
Udyoga-parva 35
साध्या ऊचु. साध्या देवा वयमेते महर्षे दृष्टवा भवन्तं न शकनुमो<डनुमातुम् । श्रुतेन धीरो बुद्धिमांस्त्वं मतो नः काव्यां वाचं वक्तुमर्हस्युदाराम्,साध्य बोले--महर्षे! हम सब लोग साध्यदेवता हैं, केवल आपको देखकर हम आपके विषयमें कुछ अनुमान नहीं कर सकते। हमें तो आप शास्त्रज्ञानसे युक्त, धीर एवं बुद्धिमान् जान पड़ते हैं; अत: हमलोगोंको अपनी दिद्वत्तापूर्ण उदार वाणी सुनानेकी कृपा करें
sādhyā ūcuḥ | sādhyā devā vayam ete maharṣe dṛṣṭvā bhavantaṃ na śaknumo ’numātum | śrutena dhīro buddhimāṃs tvaṃ mato naḥ kāvyāṃ vācaṃ vaktum arhasy udārām |
സാധ്യർ പറഞ്ഞു—“മഹർഷേ! ഞങ്ങൾ സാധ്യദേവന്മാരാണ്. നിങ്ങളെ കണ്ടതുമാത്രത്തിൽ നിങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം നിശ്ചയിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്ക് കഴിയുന്നില്ല. എന്നാൽ ശ്രുതിപരമ്പരയിൽ നിന്ന് നിങ്ങളെ ശാസ്ത്രജ്ഞനും ധീരനും പ്രജ്ഞാവാനുമായെന്ന് ഞങ്ങൾ കരുതുന്നു; അതിനാൽ ഞങ്ങൾക്ക് ഉദാരവും കാവ്യസൗന്ദര്യമുള്ളതുമായ ഉപദേശവാക്കുകൾ അരുളുക.”
विदुर उवाच
Educational Q&A
True authority is recognized not merely by appearance but by qualities attested through learning, steadiness, and wisdom; therefore, noble speech should be used to instruct and guide others in dharma.
A group of deities called the Sādhyas address a great seer. They admit they cannot identify him by sight alone, but having heard of his learning and character, they request him to deliver an elevated, instructive discourse.