Shloka 23
Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum
Udyoga-parva 35
विदुर उवाच तपो दमो ब्रह्मवित्तं विताना: पुण्या विवाहा: सततान्नदानम् | येष्वेवैते सप्त गुणा वसन्ति सम्यग्वृत्तास्तानि महाकुलानि,विदुरजी बोले--राजन्! जिनमें तप, इन्द्रियसंयम, वेदोंका स्वाध्याय, यज्ञ, पवित्र विवाह, सदा अन्नदान और सदाचार--ये सात गुण वर्तमान हैं, उन्हें महान् (उत्तम) कुलीन कहते हैं
vidura uvāca—tapo damo brahmavittaṃ vitānāḥ puṇyā vivāhāḥ satatānna-dānam | yeṣv evaite sapta guṇā vasanti samyag-vṛttās tāni mahā-kulāni ||
വിദുരൻ പറഞ്ഞു— രാജാവേ! തപസ്, ഇന്ദ്രിയസംയമനം, വേദ-ബ്രഹ്മവിദ്യ, യജ്ഞാനുഷ്ഠാനങ്ങളുടെ പരിപാലനം, പവിത്രമായ വിവാഹം, നിരന്തര അന്നദാനം, സമ്യക് സദാചാരം—ഈ ഏഴ് ഗുണങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ വസിക്കുന്ന കുലങ്ങളേ ‘മഹാകുലങ്ങൾ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Nobility of birth is validated by lived virtues: discipline, self-restraint, Vedic/Brahman-knowledge, sustaining sacred rites, pure marriage practices, continual food-charity, and upright conduct. A ‘great family’ is defined ethically, not merely by ancestry.
In Vidura’s counsel to the king during the Udyoga Parva’s tense pre-war deliberations, he sets a moral standard for what counts as true high lineage, redirecting attention from pride of birth to dharmic behavior and public-minded virtue.