Shloka 24
येषां हि वृत्तं व्यथते न योनि- श्षित्तप्रसादेन चरन्ति धर्मम् । ते कीर्तिमिच्छन्ति कुले विशिष्टां त्यक्तानृतास्तानि महाकुलानि,जिनका सदाचार शिथिल नहीं होता, जो अपने दोषोंसे माता-पिताको कष्ट नहीं पहुँचाते, प्रसन्नचित्तसे धर्मका आचरण करते हैं तथा असत्यका परित्याग कर अपने कुलकी विशेष कीर्ति चाहते हैं, वे ही महान् कुलीन हैं
yeṣāṃ hi vṛttaṃ vyathate na yoni-ś citta-prasādena caranti dharmam | te kīrtim icchanti kule viśiṣṭāṃ tyaktānṛtās tāni mahākulāni ||
വിദുരൻ പറഞ്ഞു— ആരുടെ സദാചാരം ശിഥിലമാകുന്നില്ല, സ്വന്തം ദോഷങ്ങളാൽ മാതാപിതാക്കൾക്ക് ദുഃഖം വരുത്തുന്നില്ല, പ്രസന്നചിത്തത്തോടെ ധർമ്മം ആചരിക്കുന്നു, അസത്യത്തെ ഉപേക്ഷിച്ച് കുലത്തിന്റെ വിശിഷ്ട കീർത്തി ആഗ്രഹിക്കുന്നു—അത്തരം കുലങ്ങളേ യഥാർത്ഥത്തിൽ ‘മഹാകുലങ്ങൾ’ ആകുന്നു.
विदुर उवाच
Educational Q&A
True nobility is defined by steady good conduct, not harming one’s parents through one’s faults, practicing dharma with a calm mind, and renouncing falsehood; such virtues alone make a lineage genuinely ‘great.’
In Udyoga Parva, Vidura offers moral counsel (nīti) in the tense pre-war context, emphasizing ethical standards and inner discipline as the real markers of high birth and lasting reputation.